Het geld wordt voor alles gebruikt – behalve groei

Hoera! Er gaan deze week twee Nederlandse bedrijven naar de beurs: jenevermerk Bols en de brillenfabrikant GrandVision. Iedereen wordt er beter van.

Maar de bedrijven zelf waarschijnlijk niet.

Topman Huub van Doorne verdient miljoenen aan de beursgang van Bols. Foto Lars van den Brink

Allebei zijn ze er blij mee: we gaan naar de beurs!

Jeneverbedrijf Bols gaat vandaag, brillenbedrijf GrandVision (eigenaar van Pearle en Eye Wish) vrijdag. Een beursnotering is goed voor de „merkherkenning”, verwacht Bols, en helpt bij succesvolle „internationale expansie” en bij het werven van „hooggetalenteerde individuen”, denkt GrandVision.

Goed nieuws dus, zo’n beursgang. Gongslag, speeches, champagne. En geld: Bols haalt vandaag naar verwachting 119 miljoen euro op, GrandVision vrijdag bijna 1 miljard euro.

Maar daar schieten de bedrijven zelf weinig mee op, blijkt uit de informatie die aan potentiële beleggers is verstrekt. De opbrengst wordt niet gebruikt voor groei – de functie die de beursbedrijf Euronext zichzelf graag toedicht. De beurs wordt gebruikt als exit. Een manier om eruit te stappen. Want vooral anderen dan de bedrijven zelf worden beter van de beursgang: de verkopende eigenaren, de bedrijfstop en de teams van begeleidende bankiers, advocaten en andere adviseurs.

Beide bedrijven zijn nu nog in handen van grote investeringsmaatschappijen. Bols (80 miljoen euro omzet, 66 werknemers) is eigendom van AAC Capital Partners en het management. Zij maakten het bedrijf in 2006 los van het Franse Rémy Cointreau, voor zo’n 210 miljoen euro.

Het veel grotere GrandVision (2,6 miljard euro omzet, 26.000 werknemers) is in handen van langetermijninvesteerder HAL. In 1996 werd HAL eigenaar van Pearle – voor welk bedrag is onbekend – en bouwde het bedrijf sindsdien uit.

Bols, waar de vrouw van de topman de communicatiedirecteur is

Nu is het tijd om die investeringen terug te verdienen. Daar hebben de twee eigenaren allebei hun eigen strategie voor. HAL houdt het simpel en verkoopt bij de beursgang gewoon eenvijfde van de eigen aandelen. Na de beursgang brengt de Rotterdamse investeerder zijn belang verder terug, maar blijft wel grootaandeelhouder.

De eigenaar van Bols pakt het creatiever aan en verkoopt in eerste instantie geen of maar een klein plukje aandelen. AAC verkoopt zijn belang ná de beursgang – liefst als de koers is opgelopen. Toch ontvangt de private-equitymaatschappij (private equity is de benaming voor investeerders die buiten de aandelenbeurs om financieel in bedrijven participeren) vandaag na de gongslag in een keer bijna 70 miljoen euro. Dat bedrag moet Bols zijn aandeelhouder namelijk nog terugbetalen als gevolg van een oude schuld.

Extra bonus voor AAC: behalve de oorspronkelijke schuld (hoogte onbekend) moet Bols nu ook in een keer de rente betalen die de afgelopen jaren is opgestapeld. En aandeelhouder AAC rekende geen vriendenprijs: het rentetarief bedraagt 12 procent. Niet ongebruikelijk voor private equity. Maar hoog is het wel. De gematigder investeerder HAL vroeg bijvoorbeeld een tarief van 5,5 procent.

Ook de top van de bedrijven verdient miljoenen. Neem Bols-topman Huub van Doorne. Samen met zijn vrouw Sandie – bij Bols in dienst als communicatiedirecteur – is hij eigenaar van vennootschap DreamSpirit bv, die eenvijfde van de aandelen bezit. Dat belang is op papier zo’n 13 miljoen euro waard. Vandaag verkopen ze 10 procent van de aandelen.

Maar dat is nog niet alles: ook aan het echtpaar Van Doorne moet Bols een oude schuld afbetalen, van 2,6 miljoen euro. De Van Doornes rekenden ook dat rentetarief van 12 procent.

Andere hoge managers van Bols profiteren van de beurgang via een extraordinary share award, een eenmalige uitkering van een paar duizend aandelen. Sandie van Doorne krijgt er bijvoorbeeld ruim 2.800. Waarde op papier: zo’n 44.000 euro.

De top van GrandVision verdient nog meer. Het management bezit bijna 1,5 procent van de aandelen. Dat klinkt misschien als weinig, maar die 1,5 procent is op papier zo’n 75 miljoen euro waard. De Duitse topman Theo Kiesselbach bezit daarvan het grootste deel: 0,4 procent.

De dienstverleners, advocaten: ja, die profiteren van de beursgang

En dan zijn er nog al die dienstverleners die nodig zijn voor een beursgang: zakenbankiers, advocaten en adviseurs. Het meeste geld gaat naar de eerste groep. Zakenbankiers krijgen een fee, een percentage van het bedrag dat ze naar de beurs brengen. Bij GrandVision krijgen ze 1,5 procent, en nog een halve ‘bonusprocent’ als ze goed presteren. De zakenbankiers van Bols krijgen 2 procent en maken ook kans op een succesbonus.

En de bedrijven zelf? Die krijgen niks – de beursgang kost ze in het slechtste geval geld. Zo gaat de opbrengst van de beursgang van GrandVision in zijn geheel naar eigenaar HAL, maar het brillenbedrijf moet wel 5 miljoen euro meebetalen aan de kosten.

Bols moet de opbrengst inzetten om een deel van zijn hoge schulden terug te betalen. De kosten van de beursgang, zo’n 7 miljoen euro, zijn ook voor de rekening van Bols, maar daar mag het bedrijf de opbrengst van de beursgang voor aanwenden.

Als er dan nog wat overblijft, mag Bols dat gebruiken voor „algemene doeleinden”. Voor groei en investeringen – leuke dingen. Maar dat gaat waarschijnlijk niet over miljoenen. Als Bols vandaag de verwachte opbrengst ophaalt, blijft er voor het bedrijf 200.000 euro over.