Gids door een stille onderwereld waar een gil je door je ziel snijdt

Doven hebben een paar voordelen in de georganiseerde misdaad. Ze vormen een vrij gesloten gemeenschap met eigen codes en geheimtaal, wat het afdwingen van omerta – de maffiose zwijgplicht – wel zo gemakkelijk maakt.

In The Tribe houden leerlingen van een Oekraïens doveninternaat zich bezig met schimmige deals, prostitutie en roofovervallen: in de klas tref je ze zelden. De hardhandigste jongens zijn lid van een bende, de leiding pikt zijn graantje mee. Gids in deze stille onderwereld is Sergej, een nieuwkomer met lef en harde vuisten, zo bewijst hij al direct bij zijn ontgroening. Dus stijgt hij in de rangen, tot hij valt voor een van de meisjes die ’s nachts aan truckers worden verhuurd.

The Tribe toont een harde, hoekige wereld waar zwakken worden beroofd, geslagen en gekoeioneerd: een film die je over een willekeurig weeshuis, jeugdgevangenis, internaat of legeronderdeel in de post-Sovjetruimte kan draaien. Amorele subculturen waar de jeugd zijn eigen wolvenhiërarchie onderhoudt terwijl de bazen de pens over de broekriem laten hangen.

Wat dit sociaal-realisme memorabel maakt, is de keus om de gebarentaal niet te ondertitelen: alleen Oekraïense doven en doventolken zullen de film volledig begrijpen. Wij horen slechts auto’s starten of gympjes over linoleum piepen, een snuif en een grom. De ruwe lijn van het verhaal blijft glashelder, ook als details je ontgaan: waarom moet Sergej zich uitkleden bij een eerste deal?

Die momenten van onbegrip versterken de afstand en vervreemding waarop The Tribe zo gedecideerd inzet. De camerastijl is er één van lange, vaak virtuoos uitgevoerde tracking shots en bewegende tableaus, zonder een enkele close-up: regisseur Slabosjpitski beperkt zich bewonderingswaardig consequent tot het medium shot. Het is een sensationele stijl die de blik van de toeschouwer niet dwingt, maar uitnodigt zelf te ontdekken wat er gaande is. Juist afstand schept betrokkenheid. En al lijkt het een stille film van het puurste soort, zonder tekstkaarten, toch speelt geluid soms een vitale rol: juist in de stilte snijdt de gil van het meisje dat een abortus ondergaat door je ziel.

Als je wilt, kan je The Tribe vergelijken met apies kijken door glas, als exotica en dehumanisering. Maar dat miskent de impact. Dit zijn geen zielige knuffeldoven, maar ruige, trotse criminelen. Je snapt hun gedragspatronen, codes en emoties, maar de taal en de fijnere details ontgaan je. Ze hebben een stamverband dat ie je nooit helemaal kan invoelen omdat je er niet toe behoort. The Tribe is een weerbarstige en unieke film die je niet eenvoudig verteert, maar daarna ook niet meer vergeet.