Gevaar escalatie is te groot bij levering wapens aan Oekraïne

Al maanden stromen er wapens Oekraïne binnen – vanuit Rusland. Het is een van de manieren waarop Rusland de soevereiniteit van het buurland heeft geschonden en er de oorlog heeft opgestookt. Met Russische steun zijn de separatisten in het oosten in opmars. Onzeker is wat het uiteindelijke doel is van deze rebellen en van de Russische regering. Maar het staat buiten kijf dat het offensief een ernstige bedreiging vormt voor de toch al wankele staat Oekraïne.

De vraag is nu of het Westen het Oekraïense leger met wapenleveranties te hulp moet schieten. Vooral in de Verenigde Staten speelt die vraag, waar een groep voormalige hoge functionarissen ervoor pleit. Ook binnen de regering zouden er voorstanders van zijn.

De economische sancties hebben Rusland niet doen inbinden, is het argument, en als we nog langer wachten breidt de oorlog zich nog verder uit. Er zijn nu al ruim 5.000 doden gevallen en 1,5 miljoen mensen op de vlucht gedreven. De afspraken waarop de stabiliteit in Europa al decennia rust, zijn flagrant geschonden. De levering van moderne wapens aan Kiev zou president Poetin ervan moeten doordringen dat hij een groot risico neemt met voortzetting van de militaire operaties. Het zou een signaal moeten zijn dat hij voor de Russische inmenging een aanzienlijk hogere prijs zal betalen – in materieel en in mensenlevens – dan de schade die de sancties al aanrichten. Rusland zou er zo van overtuigd moeten worden te streven naar een politieke oplossing van het conflict.

De verontwaardiging over het Russische optreden is terecht, en de vrees voor een grotere oorlog ook. Maar of levering van Amerikaanse wapens het gewenste effect heeft, is hoogst twijfelachtig. Zal Rusland werkelijk worden afgeschrikt door het vooruitzicht dat het slecht getrainde Oekraïense leger straks wellicht beschikt over modernere wapens? Of zal het leiden tot verdere escalatie van een oorlog die Oekraïne uiteindelijk toch nooit kan winnen van het veel grotere en sterkere Rusland?

Dat laatste gevaar is reëel. Oekraïne is het slachtoffer van Russische expansiedrift, maar het is geen lid van de NAVO. Het kan dus niet zonder meer rekenen op een militaire interventie van de westerse landen. Dat is bitter, maar het is de geopolitieke werkelijkheid, waaraan wapenleveranties niets zullen veranderen.

Poetin heeft al getoond dat Oekraïne, en de destabilisering van dat land, hem veel waard is. Hij heeft brede steun van de Russische bevolking. Het gevaar dat Amerikaanse wapenleveranties niet effectief zijn, maar de oorlog juist doen oplaaien en de VS dichterbij een directe confrontatie met Rusland brengen, is groot. Te groot. Het Westen zal andere manieren moeten zoeken om de druk op Moskou te vergroten en het tot een diplomatiek vergelijk te bewegen.