‘Onder jongeren tussen 20 en 25 jaar is zelfdoding doodsoorzaak nummer 1’

Dat stond op de website van de NOS

Illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

Te veel Nederlanders maken een einde aan hun leven, vindt de SGP in de Tweede Kamer. Daarom wil de fractie een miljoen euro vrijmaken voor nieuw onderzoek naar methoden om het aantal zelfmoorden te verminderen. De partij diende afgelopen donderdag een motie in, die werd gesteund door regeringspartijen PvdA en VVD en oppositiepartijen ChristenUnie en D66.

De NOS plaatste hierover een bericht op haar website. In het stuk worden enkele cijfers genoemd. „In 2013 pleegde een recordaantal van 1.854 Nederlanders zelfmoord”, schrijft de NOS. „Elk jaar zijn er 100.000 pogingen tot zelfdoding. Onder jongeren tussen de 20 en 25 jaar is het ook doodsoorzaak nummer 1.”

Dit laatste gaan we checken.

Waar is het op gebaseerd?

We vragen de NOS per mail waarop haar berichtgeving is gebaseerd. „Dat zijn cijfers van het CBS”, antwoordt Aletta Oosten, adjunct-hoofdredacteur van NOS Nieuws. Ze verwijst naar Statline, de openbare database van het CBS.

En, klopt het?

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) indexeert alle sterfgevallen onder Nederlanders. Op de website van het CBS is te lezen hoe dit in zijn werk gaat. Artsen moeten bij overlijden een doodsoorzaakformulier invullen (het zogeheten B-formulier). Als er sprake is van een natuurlijke dood, wordt de arts bij het invullen van de doodsoorzaakverklaring gevraagd alle ziekten of aandoeningen te vermelden die hebben geleid tot of bijgedragen aan het overlijden. Bij een niet-natuurlijke dood, bijvoorbeeld bij een ongeval of geweld waarbij letsel werd veroorzaakt, noteert hij de gebeurtenis. Slechts één ziekte of gebeurtenis kan als primaire doodsoorzaak worden aangemerkt. Het formulier wordt via de gemeente waar het overlijden heeft plaatsgevonden opgestuurd naar de medisch ambtenaar van het CBS. Dit is wettelijk verplicht, dus we gaan ervan uit dat deze gegevens accuraat zijn.

De telling van het CBS gaat terug tot 1950. De meest recente cijfers gaan over 2013; in totaal kwamen in dat jaar 294 mensen in de leeftijd van 20 tot 25 jaar om het leven. We kijken waaraan zij overleden: in 88 gevallen was zelfdoding de oorzaak, 74 mensen kwamen om bij een ‘ongeval’ (waarvan 54 bij vervoersongevallen) en 35 mensen overleden aan ‘kwaadaardige nieuwvormingen’ (kanker).

Suïcide was in 2013 dus de belangrijkste doodsoorzaak onder 20- tot 25-jarigen, gevolgd door verkeersongelukken en kanker. Hetzelfde blijkt te gelden voor voorgaande jaren; 2006 was het eerste jaar waarin het aantal suïcides (81) het aantal verkeersdoden (77) oversteeg. Een belangrijke kanttekening is dat het aantal verkeersdoden de afgelopen decennia sterk is afgenomen. Het aantal zelfdodingen wisselt. Het hoogste aantal zelfdodingen dat het CBS ooit registreerde in deze leeftijdscategorie was in 1985, toen pleegden 130 jonge mensen zelfmoord. Het laagste aantal was in 1956, toen waren dit er 16. Sinds 2009 is het aantal zelfdodingen onder 20- tot 25-jarigen ieder jaar gestegen. Mannen maakten vaker een einde aan hun leven dan vrouwen.

Conclusie

In de berichtgeving over het plan van de SGP om geld beschikbaar te stellen voor onderzoek naar suïcidepreventie meldt de NOS dat zelfdoding onder jongeren tussen de 20 en 25 jaar doodsoorzaak nummer 1 is. De cijfers waarop dit is gebaseerd, zo meldt de NOS, zijn afkomstig van het CBS, dat alle sterfgevallen in Nederland indexeert.

Uit de database van het CBS blijkt dat zelfdoding sinds 2006 de meest voorkomende doodsoorzaak is in de leeftijdscategorie 20 tot 25 jaar. Vervoersongevallen komen op de tweede plaats. We beoordelen de bewering als waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt