Netanyahu

xxxxxx

Normaal gesproken is het best gerieflijk voor de Israëlische premier Netanyahu dat hij een invloedrijk dagblad aan zijn zijde weet. Het gratis verspreide Israel HaYom, de grootste krant van het land, wordt gefinancierd door de Amerikaanse casinobaas en Netanyahu-supporter Sheldon Adelson. Kritiek krijgt de premier uit alle hoeken, maar doorgaans toch niet vanuit ‘zijn’ krant.

Des te opmerkelijker was het dat Israel HaYom-columnist Dan Margalit, met zijn 76 jaar een journalistieke veteraan, zich afgelopen week bijzonder fel uitsprak tegen Netanyahu’s voorgenomen toespraak voor het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Ik geloof, zei Margalit, dat deze reis niet wordt ondernomen om de belangen van de staat Israël te behartigen, ,,maar eerder die van Benjamin Netanyahu en zijn Likud-partij”.

Netanyahu accepteerde buiten president Obama om een uitnodiging van de Republikeinen om zich uit te spreken over Iran. Waar de Amerikaanse president voorstander is van langer onderhandelen over het Iraanse nucleaire programma, dreigt de Israëlische premier met directe sancties en mogelijk militair ingrijpen.

In Israël worden de opiniepagina’s al ruim een week beheerst door deze kwestie. Deze ene geplande toespraak komt Netanyahu op twee majeure verwijten te staan.

Ten eerste wordt Netanyahu kwalijk genomen dat hij de diplomatieke verhoudingen met de Verenigde Staten op het spel zet. Vrienden zullen Obama en Netanyahu toch al niet worden, maar de afspraak buiten de rug van de president om is de zoveelste belediging in korte tijd. Amos Yadlin, voormalig chef militaire inlichtingen en kandidaat-Knessetlid voor het centrum-linkse Zionistische Kamp, noemt het ,,onverantwoordelijk” om de grootste bondgenoot zo te tarten. Israël is niet alleen voor zijn veiligheid op Amerika aangewezen, maar is ook afhankelijk van het Amerikaanse veto tegen de oprichting van een Palestijnse staat. Nog even en Obama zou zo’n veto weleens kunnen intrekken, zo wordt gevreesd.

Ten tweede krijgt de premier het verwijt dat hij de kwestie-Iran ‘misbruikt’ voor politieke doeleinden. Weinigen twijfelen eraan dat Netanyahu de uitnodiging ook accepteerde uit electorale overwegingen. Twee weken voor de verkiezingen krijgt hij een uitgelezen kans om zich, ten overstaan van Amerikaanse volksvertegenwoordigers, ook aan het Israëlische publiek te presenteren als de man die geen compromissen sluit over de veiligheid van zijn land. Michael Oren, de vorige ambassadeur van Israël in de VS en nu kandidaat-Knessetlid voor de nieuwe centrumpartij Koolanu, noemt het ,,een cynische politieke zet die onze pogingen kan schaden om op te treden tegen Iran”.

Na David Ben-Gurion, de oprichter van de staat, is ‘Bibi’ Netanyahu de langstzittende premier van Israël. Maar de roep om anyone but Bibi groeit. In de peilingen is zijn Likud-partij verwikkeld in een nek-aan-nekrace met het Zionistische Kamp, een combinatie van de Arbeiderspartij en Hatnuah van oud-minister Livni. De winnaar van deze tweestrijd mag waarschijnlijk proberen om een coalitie te vormen.

Ook al is Netanyahu op zijn sterkst als hij zich kan presenteren als Mr. Security, de vraag is of hij deze keer zijn hand niet overspeelt. In The New York Times sprak hoogleraar politieke communicatie Eytan Gilboa al het vermoeden uit dat Netanyahu’s strategie electoraal tegen hem zou kunnen werken, als de oppositie erin slaagt om de banden met de VS tot een centraal verkiezingsthema te maken.

Maar Netanyahu neemt het niet alleen op tegen het Zionistische Kamp. Ter rechterzijde moet hij bijvoorbeeld vrezen voor de charismatische Naftali Bennett, de leider van Het Joodse Huis. Om de grootste partij op rechts te blijven, zal Likud ook moeten scoren met thema’s die de (extreem-)rechtse kiezer aanspreken. Zo werden afgelopen week ook weer 430 nieuwe huizen op de bezette Westelijke Jordaanoever aangekondigd. Dit soort cadeautjes voor de – overwegend rechtse – kolonisten is een van de grootste pijnpunten voor Obama.