Het opgehaalde geld wordt voor alles gebruikt – behalve groei

De bedrijven houden zelf niks over aan hun beursgang. De opbrengst gaat naar eigenaren, managers en schuldeisers.

Allebei zijn ze er blij mee: we gaan naar de beurs!

Jeneverbedrijf Bols gaat morgen, brillenbedrijf GrandVision (eigenaar van Pearle en Eye Wish) vrijdag. Een beursnotering is goed voor de „merkherkenning”, verwacht Bols, en helpt bij succesvolle „internationale expansie” en bij het werven van „hooggetalenteerde individuen”, denkt GrandVision.

Goed nieuws dus, zo’n beursgang. Gongslag, speeches, champagne. En geld: Bols haalt morgen naar verwachting 119 miljoen euro op, GrandVision vrijdag bijna 1 miljard euro.

Maar daar schieten de bedrijven zelf weinig mee op, blijkt uit de prospectussen. De opbrengst wordt niet gebruikt voor groei – de functie die de beursbedrijf Euronext zichzelf graag toedicht. De beurs wordt gebruikt als exit. Een manier om eruit te stappen.

Vooral anderen dan de bedrijven zelf worden daar beter van: de verkopende eigenaren, de bedrijfstop en de teams van begeleidende bankiers, advocaten en andere adviseurs.

Beide bedrijven zijn nu nog in handen van grote investeringsmaatschappijen. Bols (80 miljoen euro omzet, 66 werknemers) is eigendom van AAC Capital Partners en het management. Zij maakten het bedrijf in 2006 los van het Franse Rémy Cointreau, voor zo’n 210 miljoen euro.

Het veel grotere GrandVision (2,6 miljard euro omzet, 26.000 werknemers) is in handen van langetermijninvesteerder HAL. In 1996 werd HAL eigenaar van Pearle – voor welk bedrag is onbekend – en bouwde het bedrijf sindsdien uit.

Geen vriendenprijs

Nu is het tijd om die investeringen terug te verdienen. Daar hebben de twee eigenaren allebei hun eigen strategie voor. HAL houdt het simpel en verkoopt bij de beursgang gewoon een vijfde van de eigen aandelen. Na de beursgang brengt de Rotterdamse investeerder zijn belang verder terug, maar blijft wel grootaandeelhouder.

De eigenaar van Bols pakt het creatiever aan en verkoopt in eerste instantie geen of maar een klein plukje aandelen. AAC verkoopt zijn belang ná de beursgang – liefst als de koers is opgelopen. Toch ontvangt het private-equityhuis morgen na de gongslag in een keer bijna 70 miljoen euro. Dat bedrag moet Bols zijn aandeelhouder namelijk nog terugbetalen als gevolg van een oude schuld.

Extra bonus voor AAC: behalve de oorspronkelijke schuld (hoogte onbekend) moet Bols nu ook in een keer de rente betalen die de afgelopen jaren is opgestapeld. En aandeelhouder AAC rekende geen vriendenprijs: het rentetarief bedraagt 12 procent. Niet ongebruikelijk voor private equity. Maar hoog is het wel. De gematigder investeerder HAL vroeg bijvoorbeeld een tarief van 5,5 procent.

Ook de top van de bedrijven verdienen miljoenen. Neem Bols-topman Huub van Doorne. Samen met zijn vrouw Sandie – bij Bols in dienst als communicatiedirecteur – is hij eigenaar van vennootschap DreamSpirit bv, die een vijfde van de aandelen bezit. Dat belang is op papier zo’n 13 miljoen euro waard. Morgen verkopen ze 10 procent van de aandelen.

Maar dat is nog niet alles: ook aan het echtpaar Van Doorne moet Bols morgen een oude schuld afbetalen, van 2,6 miljoen euro. De Van Doornes rekenden ook dat rentetarief van 12 procent.

Andere hoge managers van Bols profiteren van de beurgang via een extraordinary share award, een eenmalige uitkering van een paar duizend aandelen. Sandie van Doorne krijgt er bijvoorbeeld ruim 2.800. Waarde op papier: zo’n 44.000 euro.

De top van GrandVision verdient nog meer. Het management bezit bijna 1,5 procent van het de aandelen. Dat klinkt misschien als weinig, maar die anderhalve procent is op papier zo’n 75 miljoen euro waard. De Duitse topman Theo Kiesselbach bezit daarvan het grootste deel: 0,4 procent.

Bonusprocent

En dan zijn er nog al die dienstverleners die nodig zijn voor een beursgang: zakenbankiers, advocaten en adviseurs. Het meeste geld gaat naar de eerste groep. Zakenbankiers krijgen een fee, een percentage van het bedrag dat ze naar de beurs brengen. Bij GrandVision krijgen ze 1,5 procent, en nog een halve ‘bonusprocent’ als ze goed presteren. De zakenbankiers van Bols krijgen 2 procent en maken ook kans op een succesbonus.

En de bedrijven zelf? Die krijgen niks – de beursgang kost ze in het slechtste geval geld. Zo gaat de opbrengst van de beursgang van GrandVision in zijn geheel naar eigenaar HAL, maar het brillenbedrijf moet wel 5 miljoen meebetalen aan de kosten.

Bols moet de opbrengst inzetten om een deel van zijn hoge schulden terug te betalen. De kosten van de beursgang, zo’n 7 miljoen euro, zijn ook voor de rekening van Bols, maar daar mag het bedrijf de opbrengst van de beursgang voor aanwenden.

Als er dan nog wat overblijft, mag Bols dat gebruiken voor „algemene doeleinden”. Voor groei en investeringen – leuke dingen. Maar dat gaat waarschijnlijk niet over miljoenen. Als Bols morgen de verwachte opbrengst ophaalt, blijft er voor het bedrijf 200.000 euro over.