Gaat Obama hun een nieuwe tank bezorgen?

Tot nu toe krijgt Oekraïne uit de VS niet-dodelijk materieel: scherfvesten en nachtkijkers. Dat moet veranderen, vinden Amerikaanse regeringsadviseurs.

Oekraïense soldaten in hun pantservoertuig. Foto MANU BRABO/ AFP

In de Verenigde Staten neemt de druk op president Barack Obama toe om wapens te gaan leveren aan de krijgsmacht van Oekraïne, nu economische sancties niet hebben voorkomen dat de militaire strijd in de Donbas weer is opgelaaid.

Aleksandr Zachartsjenko, premier van de afgescheiden volksrepubliek, heeft gisteren een „algehele mobilisatie” afgekondigd waarbij 100.000 rekruten voor het rebellenleger worden geworven. Dit weekend mislukte in de Wit-Russische hoofdstad Minsk een poging om het begin september overeengekomen bestand na maandenlange schendingen nieuw leven in te blazen.

De hoogste militair van de NAVO, de Amerikaanse generaal Philip Breedlove, steunt het idee om defensieve wapens aan Oekraïne te leveren, meldt The New York Times. Acht voormalige hoge regeringsfunctionarissen bepleiten hetzelfde in een rapport dat gisteren werd gepresenteerd. Zij pleiten voor het sturen van antitankraketten, onbemande verkenningsvliegtuigjes, gepantserde Humvees, beveiligde communicatieapparatuur en radarinstallaties om lanceerinstallaties van inkomende raketten te kunnen waarnemen.

De VS zouden daarvoor tot 2017 in totaal drie miljard dollar moeten uittrekken. Tot nu toe leveren de VS alleen niet-dodelijk militair materieel aan Oekraïne, zoals nachtkijkers, scherfvesten en medische hulpgoederen. „Alleen als het Kremlin weet dat de risico’s en kosten van verdere militaire acties hoog zijn, zal het streven naar een acceptabele politieke oplossing”, aldus het Amerikaanse rapport. Het Russische optreden „in en tegen Oekraïne is de ernstigste bedreiging van de Europese veiligheid in meer dan dertig jaar”, schrijven de opstellers. „Het Westen kán Rusland stoppen, de vraag is of het daartoe ook de wil heeft.”

De oorlog escaleert

Het pleidooi voor wapenleveranties is ondertekend door onder anderen oud-NAVO-ambassadeur Ivo Daalder en oud-plaatsvervangend minister van buitenlandse zaken (en Rusland-kenner) Strobe Talbott. Ook scheidend minister van defensie Chuck Hagel zou achter het advies staan. Veiligheidsadviseur Susan Rice was aanvankelijk tegen, maar zou bereid zijn dat te heroverwegen.

Tegelijkertijd escaleert de oorlog in Oekraïne. Bij Debaltseve, een dorp halverwege Donetsk en Loegansk, zijn volgens militair analist en parlementariër Dmytro Tymtsjoek zo’n 3.500 militairen, 35 tanks en 90 pantserwagens verzameld om de Oekraïense troepen te omsingelen.

Leiders van de volksrepublieken Donetsk en Loegansk hadden in Minsk de Oekraïense delegatie daarmee al bedreigd, zo onthulde bemiddelaar en ex-president Leonid Koetsjma van Oekraïne. De separatistische parlementsvoorzitters Denis Poesjilin (Donetsk) en Vladislav Dejnego (Loegansk) eisten in de Wit-Russische hoofdstad dat de demarcatielijn ten gunste van de rebellen wordt verschoven en dat president Petro Porosjenko van Oekraïne bevel tot een eenzijdige wapenstilstand zou geven. „Op de vraag of ze een of andere garantie konden geven dat ze in de toekomst niet een andere lijn zouden vaststellen, zwegen ze”, zo vertelde Koetsjma.

Koetsjma’s rol lijkt uitgespeeld

De oud-president van Oekraïne (1994-2004) opereert al maanden als een soort koerier tussen de regering in Kiev en de rebellen in de Donbas. Koetsjma kreeg die rol omdat hij altijd een middenpositie tussen Oost en West in Oekraïne heeft ingenomen.

Zijn rol lijkt nu uitgespeeld, ook omdat Rusland hem die niet meer gunt. Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov kwalificeerde Koetsjma zaterdag als niet meer dan de „vertegenwoordiger van Porosjenko”. Een rebellenleider achtte een hervatting van de besprekingen in Minsk „onwaarschijnlijk”.