‘Bibi’ neemt electoraal risico met toespraak in VS

Premier Netanyahu ligt in eigen land zwaar onder vuur om zijn voorgenomen speech in de VS. „Een cynische zet.”

De Israëlische premier Netanyahu ligt in eigen land zwaar onder vuur vanwege zijn voorgenomen toespraak in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Critici verwijten hem de diplomatieke verhoudingen met de Verenigde Staten op het spel zetten voor electoraal gewin. Half maart zijn er parlementsverkiezingen in Israël.

Netanyahu accepteerde buiten president Obama om een uitnodiging van de Republikeinen om begin maart te spreken over Iran – een diplomatieke faux pas die de woede van Witte Huis heeft gewekt. Netanyahu hoopt Obama en het Republikeinse Congres uit elkaar te spelen over Iran. Waar de Amerikaanse president voorstander is van langer onderhandelen over het Iraanse nucleaire programma willen de Republikeinen en Netanyahu hardere sancties.

Ik geloof dat deze reis niet wordt ondernomen om de belangen van Israël te behartigen, „maar eerder die van Benjamin Netanyahu en zijn Likud-partij”, schreef columnist Dan Margalit in de gratis krant Israel Hayom. Het was tekenend dat de premier kritiek kreeg van de grootste krant van het land, die wordt gefinancierd door de Amerikaanse casinobaas en Netanyahu-supporter Sheldon Adelson. Kritiek krijgt de premier uit alle hoeken, maar meestal niet vanuit ‘zijn’ krant.

Na David Ben-Gurion, de oprichter van de staat, is ‘Bibi’ Netanyahu de langstzittende premier van Israël. Maar de roep om ‘anyone but Bibi’ groeit. In de peilingen is zijn Likud-partij verwikkeld in een nek-aan-nekrace met het centrum-linkse Zionistische Kamp, een nieuwe alliantie van de Arbeiderspartij en de partij Hatnuah van oud-minister Tzipi Livni.

Weinigen twijfelen eraan dat Netanyahu de uitnodiging ook accepteerde uit electorale overwegingen. Twee weken voor de verkiezingen krijgt hij een uitgelezen kans om zich, via het Amerikaanse Congres, aan de Israëlische kiezer te presenteren als de man die geen compromissen sluit over de veiligheid van zijn land.

Ook al is Netanyahu op zijn sterkst als hij zich kan presenteren als Mr. Security, de vraag is of hij deze keer zijn hand niet overspeelt. De kans bestaat dat deze strategie averechts werkt, als de oppositie erin slaagt om de relatie met de VS tot een groot verkiezingsthema te maken. Veel Israëliërs maken zich zorgen over het groeiende internationale isolement van hun land.

Amos Yadlin, voormalig chef militaire inlichtingen en kandidaat-Knessetlid voor het Zionistische Kamp, noemt het „onverantwoordelijk” om de belangrijkste bondgenoot zo te tarten. Israël is vaak afhankelijk van een Amerikaans veto in de VN-Veiligheidsraad. Recent nog bij een resolutie die Israël opriep om binnen twee jaar een einde te maken aan de bezetting van de Palestijnse gebieden.

Daarbij krijgt de premier het verwijt dat hij de kwestie-Iran ‘misbruikt’ voor politieke doeleinden. Michael Oren, de vorige ambassadeur van Israël in de VS en nu kandidaat op de lijst van de nieuwe centrumpartij Koolanu, noemt het „een cynische politieke zet die onze pogingen kan schaden om op te treden tegen Iran”.

Netanyahu realiseert zich dat de toespraak hem kwetsbaar maakt voor kritiek van links. Maar hij neemt het niet alleen op tegen het Zionistische Kamp. Ter rechterzijde moet hij vrezen voor de charismatische Naftali Bennett, leider van Het Joodse Huis.

Om de grootste partij op rechts te blijven zal Likud ook moeten scoren met thema’s die de (extreem-)rechtse kiezer aanspreken. Vorige week werden weer 430 nieuwe huizen op de bezette Westelijke Jordaanoever aangekondigd. Maar bouwen in bezet gebied is juist een van de redenen voor Israëls toenemende isolement. Zo zit Netanyahu steeds meer klem.