Zo, even geen titelpraat meer

Trainer Frank de Boer verheugde zich op duels waarin hij vanuit de dug-out alleen maar hoefde toe te kijken. Maar de trainer van Ajax moet zijn team toch blijven aansturen, tegen Vitesse was dat tevergeefs (1-0).

De Ajax-spelers druipen af na de nederlaag in de slotminuten tegen Vitesse (1-0). Foto Peter Lous/ANP

Het zal allemaal wel niet heel bijzonder zijn voor een profvoetballer, maar het was al met al best indrukwekkend zoals die ballen één voor één in de ballentas verdwenen. Zeven, acht, negen keer achterelkaar, over een meter of veertig. Feilloos ploften de ballen binnen, terwijl de materiaalman met de tas in zijn handen maar fracties hoefde bij te sturen. Applaus van het publiek in Estádio da Gávea, in Rio de Janeiro tijdens die weldadige WK-weken afgelopen zomer. Jasper Cillessen in optima forma.

Nee, dan gisteren, in stadion Gelredome, kort na rust, als doelman van Ajax in crisistijd. Doeltrap voor Ajax, coach Frank de Boer maakte met een snerpende fluit op zijn vingers duidelijk dat Lucas Andersen zo prachtig vrij stond aan de zijlijn, maar de wreef van de doelman liet hem in de steek. Zo ging dat drie keer achterelkaar, steeds gevolgd door de excuserende hand.

Worstelende ploeg

Symptomen van een worstelende ploeg, als zelfs de meest doorsnee handeling een opgave wordt. Fijne motoriek sneuvelt als eerste bij spelers zonder vertrouwen. „Tja. Als we iedereen op twee fouten gaan beoordelen...”, zei Cillessen na de 1-0 nederlaag tegen Vitesse. Mindere vorm? „Dat moeten jullie maar beoordelen. Ik kan wel een mooi verhaal houden, uiteindelijk sta je om die ballen tegen te houden, dat heb ik één keer niet gedaan. Dus ook ik deel mee.”

Mee in de malaise dus, al was de inzet van Vitesse-spits en invaller Uros Djurdjevic onhoudbaar. Met een hoogstandje zette hij centrale verdedigers van Ajax Niklas Moisander en Mike van der Hoorn voor schut. Dat gebeurde vijf minuten voor tijd, al of niet met hulp van een arm, maar gestolen was de overwinning van Vitesse zeker niet. Angstig Ajax kon erop wachten. In een weekend waar het voor PSV en Feyenoord zo maar de andere kant op had kunnen vallen, met magere thuisoverwinningen op respectievelijk Willem II en ADO Den Haag, was het de kwetsbaarste ploeg uit de topdrie die daadwerkelijk verloor. Ajax dus.

De Boer stuurde dat het een aard had, bijvoorbeeld via een uitbrander na twintig minuten die de ervaren rechtsback Ricardo van Rhijn perplex liet. Of halverwege de tweede helft, het toppunt van de onmacht van de coach, toen De Boer een vrije trap vanaf de zijlijn orkestreerde. „Lasse lopen!”, klonk de opdracht aan Schöne om van de bal weg te lopen, links de ruimte in. Van Rhijn moest ’m nemen, vond De Boer, maar die schoot de bal van 35 meter hoog over. Hoe meer de coach zich in woord en gebaar liet gelden langs de lijn, hoe meer zijn team afgleed naar een bedenkelijk niveau. De Boer bleek niet in staat om met zijn inzicht een wending te forceren. Het kwam simpelweg niet over.

Glipt het seizoen hem door de vingers? Het komt nu aan op het managen van gekwetste zielen, en dat is niet De Boers sterkste kant. Zijn methode is: eindeloos patronen inslijten en ondertussen hard werken en niet zeuren. Hij heeft heus ervaring met een ploeg zonder bezieling en zelfvertrouwen, zoals zijn ploeg drie seizoenen terug bijvoorbeeld soms over het veld zwalkte, waarna de titel na een forse dwaling van de concurrentie alsnog in de schoot geworpen werd. Maar dat stadium van labiliteit had hij, dacht hij, achter zich gelaten met Ajax. Nu ineens worstelt de helft van zijn team met vorm, fitheid en vertrouwen.

Sportieve crisis

De Boer zei eind vorig jaar in een gesprek met een aantal verslaggevers dat hij zich verheugt op wedstrijden waar hij vanuit de dug-out kan toekijken, waarin zijn team als vanzelf de bal laat rollen over de velden, richting titel. „De laatste tijd heb ik meer dat gevoel dat dat kan, en ik hoop dat nog veel meer te krijgen.” Zijn ploeg stond er beter voor dan andere jaren rond de winterstop. Dacht hij.

Daags daarna werd Ajax op eigen veld door Vitesse met 4-0 uit het bekertoernooi gekegeld, in wat een evenaring was van de grootste thuisnederlaag ooit. Daarna volgden de povere duels elkaar op en nu, anderhalve maand later, is Vitesse weer de beul – als deze nederlaag inderdaad als genadeklap mag worden opgevat voor Ajax in de achtervolging op PSV. De achterstand is nu negen punten.

Geen paniek trouwens bij De Boer. Terwijl Cillessen door een persvertegenwoordiger werd ingefluisterd niet in te gaan op suggesties van crisis, deed De Boer weinig moeite om de woorden ‘sportieve crisis’ van een verslaggever te weerspreken. Sterker nog: hij vond het wel een rake typering. „Hoe wij op dit moment spelen, is zeer beneden peil.” Even geen titelpraat dus.