Roep om wapenhulp Oekraïne groeit

Nu een nieuw bestand in Oekraïne verder weg is dan ooit, klinkt in de VS luider de roep om Kiev te bewapenen.

Een vrouw met kind wacht in de bus waarmee ze probeert Debaltseve in Oost-Oekraïne te ontvluchten. Daar werd de afgelopen dagen hevig gevochten. Ook rond het busstation werd geschoten. Foto Manu Brabo/AFP

In de Verenigde Staten neemt de druk op president Barack Obama toe om wapens te gaan leveren aan de krijgsmacht van Oekraïne, nu economische sancties niet hebben voorkomen dat de militaire strijd in de Donbas weer is opgelaaid. Premier Aleksandr Zachartsjenko van de afgescheiden volksrepubliek heeft vanmorgen een „algehele mobilisatie” afgekondigd waarbij 100.000 rekruten voor het rebellenleger worden geworven.

Dit weekend mislukte in de Wit-Russische hoofdstad Minsk een poging om het begin september overeengekomen bestand na maandenlange schendingen nieuw leven in te blazen.

De hoogste militair van de NAVO, de Amerikaanse generaal Philip Breedlove, steunt het idee om defensieve wapens aan Oekraïne te leveren, meldt The New York Times. Acht voormalige hoge regeringsfunctionarissen bepleiten hetzelfde in een rapport dat vandaag wordt gepresenteerd. Zij pleiten voor het sturen van antitankraketten, onbemande verkenningsvliegtuigjes, gepantserde Humvees, beveiligde communicatieapparatuur en radarinstallaties om lanceerinstallaties van inkomende raketten te kunnen waarnemen.

De VS zouden daarvoor tot 2017 in totaal drie miljard dollar moeten uittrekken. Tot nu toe leveren de VS alleen niet-dodelijk militair materieel aan Oekraïne, als nachtkijkers, scherfvesten en medische hulpgoederen.

„Alleen als het Kremlin weet dat de risico’s en kosten van verdere militaire acties hoog zijn, zal het streven naar een acceptabele politieke oplossing”, aldus het rapport. Het Russische optreden „in en tegen Oekraïne is de ernstigste bedreiging van de Europese veiligheid in meer dan dertig jaar”, schrijven de opstellers. „Het Westen kán Rusland stoppen, de vraag is of het daartoe ook de wil heeft.”

Het pleidooi voor wapenleveranties is ondertekend door onder anderen oud-NAVO-ambassadeur Ivo Daalder, oud-plaatsvervangend minister van Buitenlandse Zaken (en Rusland-kenner) Strobe Talbott, Michèle Flournoy (ex-onderminister van Defensie) en admiraal James Stavridis, die de hoogste militair bij de NAVO was. Ook scheidend minister van Defensie Chuck Hagel zou achter het advies staan. Veiligheidsadviseur Susan Rice was aanvankelijk tegen, maar zou bereid zijn dat te heroverwegen.

Tegelijkertijd escaleert de oorlog in Oekraïne. Bij Debaltseve, een dorp aan de frontlijn halverwege Donetsk en Loegansk, zijn volgens militaire analist en parlementariër Dmytro Tymtsjoek circa 3.500 militairen, 35 tanks en 90 pantserwagens samengetrokken om de Oekraïense troepen te omsingelen.

Leiders van de volksrepublieken Donetsk en Loegansk hadden in Minsk de Oekraïense delegatie daarmee al bedreigd, zo onthulde bemiddelaar en ex-president Leonid Koetsjma van Oekraïne. De separatistische parlementsvoorzitters Denis Poesjilin (Donetsk) en Vladislav Dejnego (Loegansk) eisten in de Wit-Russische hoofdstad dat de demarcatielijn ten gunste van de rebellen wordt verschoven en dat president Petro Porosjenko van Oekraïne bevel tot een eenzijdige wapenstilstand zou geven. „Op de vraag of ze een of andere garantie konden geven dat ze in de toekomst niet een andere lijn zouden vaststellen, zwegen ze”, zo vertelde Koetsjma.

De oud-president van Oekraïne (1994-2004) opereert al maanden als een soort koerier tussen de regering in Kiev en de rebellen in de Donbas. Koetsjma kreeg die rol omdat hij altijd een middenpositie tussen Oost en West in Oekraïne heeft ingenomen. Oud-president Viktor Janoekovitsj was een leerling van Koetsjma.

Zijn rol lijkt nu uitgespeeld, ook omdat Rusland hem die niet meer gunt. Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov kwalificeerde Koetsjma zaterdag als niet meer dan de „vertegenwoordiger van Porosjenko”. Een rebellenleider achtte een hervatting van de besprekingen in Minsk „onwaarschijnlijk”.