Ook de coalitie wil nu minder besparen op rechtsbijstand

Teeven stelt besparing deels uit na kritiek.

Ondanks verzet van een meerderheid van de Eerste Kamer zet staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) door: hij kort op rechtshulp voor mensen die geen advocaat kunnen betalen. De vraag is wel hoeveel het uiteindelijk wordt.

Per gisteren, 1 februari, zijn de vergoedingen van advocaten voor de gefinancierde rechtsbijstand verlaagd. Teeven had door „ontstane besparingsverliezen” op de begroting „geen andere keus” , schreef hij de senaat afgelopen weekend.

1 Is de staatssecretaris hier onparlementair bezig?

Ja en nee. Twee weken geleden riep de senaat Teeven op om zijn geplande 85 miljoen euro bezuinigingen op de gefinancierde rechtsbijstand achterwege te laten. Die vindt dat de toegang tot de rechter te veel in de knel komt. Zo’n duidelijke uitspraak naast je neerleggen is natuurlijk onbeleefd. „Schofferen” noemt GroenLinks-senator Tineke Strik het.

Deels luistert de staatssecretaris wél: het wetsvoorstel dat de komende jaren het grootste deel van de 85 miljoen moet opleveren, schort Teeven op. Hij stelt, zoals de senaat wilde, een commissie in die onderzoek gaat doen naar de kosten voor rechtsbijstand. Die stegen van 330 miljoen euro in 2002 naar ongeveer 495 miljoen in 2012. Als die commissie klaar is, beoordeelt Teeven opnieuw of hij zijn plannen doorzet.

Het deel van de bezuinigingen dat nu doorgaat, heeft hij via een algemene maatregel van bestuur (AMvB) geregeld. Zulke ‘lagere wetgeving’ hoeft niet langs beide Kamers. Het gaat om een voor overheidsbegrippen klein bedrag: 13,3 miljoen voor 2015.

2 Zo’n AMvB, dat komt toch neer op het parlement omzeilen?

De coalitie vond in de kerstcrisis, toen de senaat tegen inperking van de ‘vrije artsenkeuze’ stemde, in de algemene maatregel van bestuur een uiterste oplossing. Mocht de senaat opnieuw dwarsliggen bij de nu aan te passen wet, dan zou het kabinet zijn plannen via een AMvB alsnog invoeren. Sindsdien klinkt zo’n AMvB nogal ondemocratisch. Maar het is gangbaar beleid. De tarieven voor rechtsbijstandsadvocaten worden nou eenmaal via zo’n AMvB vastgesteld, dat staat zelfs zo in de wet. Het is vooral een politieke keuze geweest om de senaat (deels) te negeren.

3 Wordt dit nog een probleem voor Teeven?

Het lijkt er eerder op dat de coalitie het ministerie van Veiligheid en Justitie wil gaan ontzien. Vanmorgen zeiden de justitiewoordvoerders van VVD en PvdA in het AD dat het voor hen genoeg is geweest met de bezuinigingen op veiligheid en rechtspraak.

Tweede Kamerlid Jeroen Recourt (PvdA) zegt dat wat hem betreft de overige bezuinigingen op de rechtsbijstand – dus 85 miljoen min 13,3 miljoen die al is doorgevoerd – en de verhoging van de griffierechten niet doorgaan. „Dat moeten we in de Voorjaarsnota regelen.” Binnenkort beginnen de onderhandelingen over de begroting van dit lopende jaar. Het geld zou van meevallers of andere ministeries moeten komen, zegt Recourt ook: „Het zou me zeer verbazen als op Justitie ineens toch nog ergens een potje over is.”

De SP en het CDA vragen morgen een debat aan met Teeven. Volgens SP’er Michiel van Nispen is het „slecht dat Teeven doorgaat met beleid waarvan hij weet dat het niet op draagvlak in beide Kamers kan rekenen”. Alleen als de coalitie inderdaad wil kijken of ergens geld gevonden kan worden voor Justitie, gebeurt dat niet in de plenaire zaal van de Tweede Kamer.