IS heeft vermoedelijk nog 16 gijzelaars

Dit weekend verscheen er weer een onthoofdingsvideo van IS. Kenji Goto is de tweede Japanner die de terreurgroep in korte tijd heeft onthoofd. Vorige week was Goto nog onderdeel van een mogelijke gevangenenruil.

Still uit de video waarin de Japanse journalist Kenji Goto wordt onthoofd. IS zette de video zaterdag online. Foto AP

Weer dook er dit weekeinde een video op met de onthoofding van een man in een oranje pak, ditmaal van de Japanse journalist Kenji Goto (47) die naar Syrië was vertrokken om zijn eerder verdwenen landgenoot Haruna Yukawa te zoeken. Yukawa zelf was een week eerder al door de Islamitische Staat op dezelfde bloedige wijze terechtgesteld.

In Japan werd het nieuws gisteren met woede ontvangen. Een zichtbaar geëmotioneerde premier Shinzo Abe sprak van „een laaghartige terroristische daad”. Hij beloofde dat Japan zijn „verantwoordelijkheid” in de strijd tegen het terrorisme ten volle zal nemen. Veel gewone Japanners en ook buitenlanders uitten hun medeleven op Facebook intussen door zich af te beelden met de tekst ‘I am Kenji’.

Vorige week leek een deal nog reëel

Eind vorige week nog werd er serieus rekening gehouden met een deal, waarbij de door IS gevangen genomen Jordaanse piloot Muath al-Kaseasbeh en mogelijk ook Goto zouden worden geruild tegen de veroordeelde terroriste Sajida al-Rishawi. Maar hiervan kwam uiteindelijk niets terecht, al had Jordanië gezegd bereid te zijn Rishawi vrij te laten. Wel verlangden de Jordaanse autoriteiten eerst een levensteken van de in december gevangengenomen piloot. Aan deze voorwaarde heeft IS voor zover bekend niet voldaan.

Met de executie van de twee Japanners lijkt IS aardig door zijn buitenlandse gijzelaars heen te raken. Eerder onthoofdde het kalifaat al de Amerikaanse journalisten James Foley en Steven Sotloff en de Amerikaanse hulpverlener Peter Kassig. Ook de Britse hulpverleners David Haines en Alan Henning trof dat lot.

Welke buitenlanders hebben de IS-strijders nu nog in handen? Volgens een lijst van het Amerikaanse persbureau AP vermoedelijk nog zestien mensen.

De bekendste van hen is de Britse persfotograaf John Cantlie, die al in november 2012 werd ontvoerd in Syrië. Hoewel Cantlie aanvankelijk ook in een van de noodlottige oranje pakken werd getoond, is hij de laatste maanden herhaaldelijk verschenen als ‘verslaggever’ in propagandafilmpjes van IS, onder meer uit de steden Kobani en Mosul.

Ook de 26-jarige Jordaanse piloot Al-Kaseasbeh, die in december met zijn F-16 tijdens een actie tegen IS neerstortte, is voor IS een belangrijke troef. Jordanië is nog altijd bereid de Iraakse terroriste Sajida al-Rishawi uit te wisselen tegen de piloot, ondanks de onthoofding van Goto. Dat heeft een regeringswoordvoerder in Amman gisteren gezegd. Er is de Jordaanse regering veel aan gelegen Al-Kaseasbeh vrij te krijgen. De piloot behoort tot een belangrijke stam die een van de steunpilaren vormt van het hashmitische koninkrijk. In Karak, de plaats waar de piloot vandaan komt, zijn al protestbetogingen gehouden. Veel betogers eisen onderhandelingen met IS over zijn vrijlating.

Naar wordt aangenomen houdt IS of een aan haar gelieerde groep verder drie medewerkers van het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC) vast. Ze werden in oktober 2013 ontvoerd in de Syrische provincie Idlib. Omwille van hun veiligheid is hun identiteit tot dusverre niet onthuld.

Verder zijn de Libanese cameraman Samir Kassab en de Mauretaanse verslaggever Ishak Mokhtar, beiden van het satellietkanaal Sky News Arabia en in oktober vorig jaar verdwenen bij de stad Aleppo, in handen van IS.

Mogelijk geldt dat ook voor de Italiaanse pater Paolo Dall’Oglio, een Jezuïet die in juli 2013 naar Raqqa reisde en van wie sindsdien niets is vernomen. Ook een Amerikaanse hulpverleenster, van wie de identiteit niet openbaar is gemaakt, verkeert mogelijk in IS-handen.

Militairen werden eerder wel geruild

Dat geldt ook voor een zevental Libanese militairen, die door IS in augustus uit de Libanese grensplaats Arsal werden meegenomen. Eerder onthoofdde IS al ten minste twee Libanese militairen, om maar te zwijgen van de nog veel grotere aantallen Syriërs en Irakezen die zo aan hun einde kwamen door toedoen van de strijders van het kalifaat.

Toch is IS niet wars van deals. Met Libanese onderhandelaars werd overeengekomen de executies van Libanese militairen uit te stellen in ruil voor enkele, niet nader bekende concessies.

Ook liet IS eerder deze maand twee Italiaanse hulpverleenster vrij. Dat gebeurde eerder ook al met drie Spaanse journalisten en vier Franse journalisten, terwijl ook twee Zweedse freelance journalisten vrijkwamen. Algemeen wordt aangenomen dat deze gevangen journalisten zijn vrijgekomen voor een losgeld. Geen van de betrokken landen heeft dit tot dusverre willen bevestigen.