Column

Een buitengewone gebeurtenis

Waarom moest het filmpje van Tarik Z. meteen online vraagt columnist Floor Rusman. Vanwege de impact? Onzin. Maar zelden is er nieuws dat ons écht direct raakt.

Toen ik donderdag naar het filmpje van Tarik Z. keek, kon ik eerst niet geloven dat het echt was. Het leek een absurdistische sketch, maar dan wel een heel saaie.

Mijn tweede verbazing betrof het feit dat dit filmpje meteen online was gezet. Moet je er niet een nachtje over slapen voor je besluit iemands privacy zo te schenden, vroeg ik me af. NOS-Journaal-hoofdredacteur Marcel Gelauff vond van niet: „Soms gaat nieuwswaarde voor de privacy. Zeker als iets gebeurt wat de samenleving zó breed raakt”, aldus Gelauff.

De dag erna keerde Mark Rutte het argument om. „Deze kwestie heeft natuurlijk omdat iedereen het heeft kunnen waarnemen een landelijke impact”, zei hij in zijn persconferentie.

Beide argumenten kunnen niet naast elkaar bestaan. Wat is er nou eerst: de openbaarheid of de ‘impact’? Een interessante vraag voor wie geïnteresseerd is in hoe media werken. Natuurlijk zijn sommige gebeurtenissen in zichzelf belangrijk, maar de media hebben vervolgens de macht er veel of weinig gewicht aan te geven. Vergelijk bijvoorbeeld de Volkskrant en Trouw van afgelopen vrijdag: de Volkskrant wijdde de hele voorpagina aan Tarik Z., Trouw reserveerde er een kolommetje voor.

En nog een vraag: wat bedoelen Gelauff en Rutte als ze zeggen dat iets de samenleving ‘breed raakt’ of er ‘impact’ op heeft? Volgens mij kan dat twee dingen betekenen: dat een groot deel van de samenleving er direct door geraakt wordt, of dat het op een groot deel van de samenleving indruk maakt.

Het incident met Tarik valt onder het tweede. De enigen die er direct door werden geraakt waren de mensen bij de NOS – vandaar waarschijnlijk Gelauffs overhaaste actie. Op de rest van Nederland maakte het vooral indruk omdat het een buitengewone gebeurtenis was. En zelfs met die indruk viel het wel mee: een paar dagen later praatte niemand er meer over.

Veel van de gebeurtenissen die de media domineren vallen eveneens onder het tweede. Denk aan de MH17, dat een ‘nationaal drama’ werd genoemd maar alleen de nabestaanden van de slachtoffers direct raakte. Dat geldt denk ik ook voor de aanslagen in Parijs. Die hebben op ons allemaal grote indruk gemaakt, maar hebben ze een groot deel van de samenleving direct geraakt? Mensen die de slachtoffers kenden zijn direct geraakt, natuurlijk, en daarnaast wellicht cartoonisten en publicisten die zich kritisch uitlaten over de islam en Joden die zich onveilig voelen in Nederland. Voor de anderen gaat het leven nu door zoals het voor Charlie Hebdo ging.

Anders dan de gebeurtenissen die ‘impact’ hebben omdat ze indruk op ons maken, belanden de dingen die ons écht direct raken meestal niet op de voorpagina’s. Denk aan klimaatverandering, deflatie, vergrijzing. Dit soort ontwikkelingen zijn processen, geen incidenten. En processen zijn geen nieuws.