De Boer is ’t even kwijt met Ajax

Coach Frank de Boer stuurde dat het een aard had, maar zijn Ajax miste tegen Vitesse alle vertrouwen. De titelkansen lijken verkeken. „Dit is beneden peil.”

Het is misschien niet heel bijzonder voor een profvoetballer, maar al met al was het best indrukwekkend zoals die ballen één voor één in de ballentas verdwenen. Zeven, acht, negen keer achterelkaar, over een meter of veertig, terwijl de materiaalman met de tas in zijn handen maar fracties hoefde bij te sturen. Applaus van het publiek na de training in Rio de Janeiro tijdens die weldadige WK-weken afgelopen zomer met Oranje. Jasper Cillessen in optima forma.

Nee, dan gisteren, in stadion Gelredome, kort na rust, als doelman van Ajax in crisistijd. Doeltrap voor Ajax, coach Frank de Boer maakte met een snerpende fluit op zijn vingers duidelijk dat Lucas Andersen zo mooi vrij stond aan de zijlijn. Maar de wreef van de doelman liet hem in de steek. Zo ging dat drie keer achterelkaar: te kort, onzuiver, dan weer te hard.

Symptomen van een worstelende ploeg, als zelfs de meest doorsnee handeling een opgave wordt. Fijne motoriek sneuvelt als eerste bij spelers zonder vertrouwen. „Tja. Als we iedereen op twee fouten gaan beoordelen”, zei Cillessen na de 1-0 nederlaag tegen Vitesse. Mindere vorm? „Dat moeten jullie maar beoordelen. Ik kan wel een mooi verhaal houden, uiteindelijk sta je om die ballen tegen te houden, dat heb ik één keer niet gedaan. Dus ook ik deel mee.”

Mee in de malaise, al was de inzet van invaller Uros Djurdjevic onhoudbaar voor Cillessen. Met een hoogstandje zette de Servische spits de centrale verdedigers van Ajax voor schut, vijf minuten voor tijd. Al of niet met hulp van een arm, maar gestolen was de overwinning niet. Angstig Ajax kon er op wachten. In een weekend waar het voor PSV en Feyenoord met magere thuisoverwinningen net de goede kant op viel, was het de kwetsbaarste ploeg uit de topdrie die verloor.

De Boer stuurde dat het een aard had, met een uitbrander na twintig minuten die rechtsback Ricardo van Rhijn perplex liet. Of halverwege de tweede helft, het toppunt van de onmacht van de coach, toen De Boer een vrije trap vanaf de zijlijn orkestreerde. Eén die Van Rhijn vervolgens van 35 meter hoog over schoot. Hoe meer de coach zich in woord en gebaar liet gelden langs de lijn, hoe meer zijn team afgleed naar een bedenkelijk niveau. Het kwam simpelweg niet over.

Glipt het seizoen hem door de vingers? Het komt nu aan op het managen van gekwetste zielen, en dat is niet De Boers sterkste kant. Zijn methode is: hard werken en niet zeuren. Hij heeft heus ervaring met een ploeg zonder bezieling en zelfvertrouwen, zoals zijn ploeg drie jaar terug over het veld zwalkte, waarna de titel na een forse dwaling van de concurrentie alsnog in de schoot geworpen werd. Maar dat stadium van labiliteit had hij, dacht hij, achter zich gelaten met Ajax. Nu ineens worstelt de helft van zijn team met vorm, fitheid en vertrouwen.

De Boer zei eind vorig jaar in een gesprek met een aantal verslaggevers dat hij zich verheugt op wedstrijden waar hij vanuit de dug-out kan toekijken, waarin zijn team als vanzelf de bal laat rollen over de velden, richting titel. „De laatste tijd heb ik meer dat gevoel dat dat kan, en ik hoop dat nog veel meer te krijgen.” Hij zag dat zijn team „aardig in de smiezen” heeft wat de bedoeling is. Ofwel: zijn ploeg stond er beter voor dan andere jaren rond de winterstop. Dacht hij.

Daags daarna werd Ajax in eigen huis door Vitesse met 4-0 uit het bekertoernooi gekegeld. Daarna volgden de povere duels elkaar op en nu, anderhalve maand later, is Vitesse weer de beul – als deze nederlaag inderdaad als genadeklap mag worden opgevat voor Ajax in de achtervolging op PSV. De achterstand is al negen punten.

Cillessen gooide het gisteren op een „gebrek aan strijd”, terwijl strijd nu net het enige was wat De Boer wél had gezien bij zijn team. „Het gaat om die momenten waar je aan voetballen kon komen. Dat miste ik. Al een paar wedstrijden eigenlijk”, aldus de coach. En terwijl Cillessen door een medewerker van de persafdelingwerd ingefluisterd niet in te gaan op suggesties van crisis, deed De Boer geen moeite de woorden ‘sportieve crisis’ te weerspreken. „Hoe wij op dit moment spelen, is zeer beneden peil.”

Even geen titelpraat dus. De Boer gaf met zijn opmerking dat „we verwend zijn met vier titels” tussen de regels door aan een vijfde titel op rij voorzichtig te vergeten. „Als je over het kampioenschap praat moet je goed spelen, druk houden op de concurrenten.” Dat gebeurt dus niet. „Een half uur tegen Groningen” was voor het laatst dat De Boer zijn team goed zag spelen. Dat was twee weken geleden. Daarna, maar ook daarvoor al, was het flets en voorspelbaar.

En zo is er in die anderhalve maand sinds dat gesprek op de Toekomst veel veranderd. Zo sterk vond De Boer zijn selectie dat er wat hem betreft niemand meer bij hoefde, alleen een reservekeeper. Nu komt de versterking op het middenveld alsnog per direct, met het 19-jarige wonderkind Daley Sinkgraven van Heerenveen. Nu het seizoen verloren lijkt, heeft Ajax maar weer eens een man voor de toekomst aangetrokken.