Oorzaak van tumor te zien in het DNA

Roken brengt het DNA van cellen andere schade toe dan een infectie met het humaan papillomavirus, maar door beide kan een tumor ontstaan in het hoofdhalsgebied. Een team van voornamelijk Amerikaanse onderzoekers van The Cancer Genome Atlas Network hebben op basis van de analyse van het complete genactiviteit van 279 hoofdhalstumoren opgehelderd om welke verschillen in mutaties dat eigenlijk gaat (Nature, 29 januari).

Tumoren waarin genetisch materiaal van humaan papillomavirus (HPV) werd aangetroffen (36 van de 279) bleken mutaties te hebben in het zogeheten PIK3CA-oncogen. Daarnaast werden in deze tumoren ook regelmatig verstoringen gezien in genen die betrokken zijn bij de natuurlijke verdediging van de cel tegen virussen. Tweederde van de keelkankers in de studie bleek HPV-positief.

In de verschillende tumoren bleek het virus zich telkens op een andere plek in het gastheergenoom te hebben ingebouwd, en meestal maar op één plek. Rond die plaatsen bleken ook de meeste veranderingen in het gastheer-DNA te zitten.

Mond-, keel- of slokdarmkanker bij rokers liet in plaats daarvan bijna altijd mutaties zien in de genen TP53 en CDKN2A. Dat er zulke verschillende routes bestaan die de cel laten ontsporen is volgens de onderzoekers van belang voor het ontwikkelen van nieuwe therapieën om de tumor gericht te kunnen bestrijden.

In Nederland krijgen jaarlijks bijna 3.000 mensen hoofdhalskanker. Tumoren van de slijmvliezen in de mond en keel komen het meest voor. Vaak worden de tumoren pas laat ontdekt, terwijl ze vaak relatief snel groeien. De behandeling bestaat uit opereren, bestralen en chemotherapie. De helft van de patiënten overlijdt uiteindelijk aan deze kanker.

    • Sander Voormolen