Ongezonde vaten zijn herkenbaar aan chaotische vezels

Foto TU Eindhoven

Het verschil tussen gezond en ziek zie je meteen op de MRI-beelden van stukjes halsslagader hiernaast. Het is het verschil tussen orde en wanorde en waarschijnlijk tussen elastisch en rigide.

Min of meer per toeval ontdekte biomedisch ingenieur Chen-Ket Chai van de Technische Universiteit Eindhoven dat aderverkalking (atherosclerose) gepaard gaat met een danig verstoorde oriëntatie van de vezels in de wanden van slagaders. In plaats van keurige ringen om de vaatwand vormen de vezels dan een soort van mikado, waarbij de vezels kriskras door elkaar heen lijken te liggen.

Chai werkte tijdens zijn promotieonderzoek in Eindhoven samen met wetenschappers van Erasmus MC aan een biomechanisch model om het risico van het scheuren van plaques in slagaders nauwkeuriger te kunnen voorspellen.

Als plaques – vetafzettingen en verkalkingen in de bloedvaten – scheuren ontstaat een bloedstollingsreactie. Er kan dan een bloedprop ontstaan die het vat volledig afsluit of die losschiet en vervolgens verderop in de hersenen bloedvaten kan verstoppen, met een beroerte als gevolg.

Daarom worden zulke vernauwingen vaak operatief verwijderd. Vier van de vijf ingrepen blijkt achteraf echter onnodig, doordat de plaques stabiel waren en scheuring niet aan de orde was. Chai, die woensdag promoveerde, ontdekte dat plaques waarvan de zogeheten fibreuze kap minder dan twintig procent is uitgerekt, in principe stabiel zijn.

De verstoorde vezelstructuur van de slagaders was een toevallige bijvangst. Bij alle negen patiënten waarvan Chai weefselmonsters van de vaten onderzocht, zag hij dezelfde verstoring. Of de veranderde vezelstructuur bijdraagt aan een verhoogd risico op een beroerte, is nog niet bekend.

    • Sander Voormolen