Je huis leegmaken voelt als: je hoofd opruimen

„De keuken heb ik zelf ontworpen. Graag zou ik vaker interieurs ontwerpen.”
„De keuken heb ik zelf ontworpen. Graag zou ik vaker interieurs ontwerpen.” Foto Gijsbert van Es

„Een oude tante, zuster van mijn moeder, overleed eind 2012. Ze had geen kinderen. In mijn familie was zij de laatste van haar generatie. Met neven en nichten reden we naar de crematie en we zeiden tegen elkaar: ‘Nu zijn wij de ouderen, de volgende uitvaart zou wel eens voor een van ons kunnen zijn.’

„Mijn tante was belangrijk voor mij. Haar huis was mijn aanspoelplek in Amsterdam. Ik parkeerde mijn auto bij haar, ze ontving me allerhartelijkst met koekjes en hapjes, dan ging ik naar de stad voor een tentoonstelling en wat galeries of zo, ’s avonds at ik bij haar en daarna reed ik weer naar Groningen.

„Het ontruimen van haar huis was een heel karwei. Er waren nogal wat spullen met emotionele waarde uit de familie in haar huis terechtgekomen. Je staat met van alles in je handen dat niemand wil hebben, dat zowat niks opbrengt als je het verkoopt en dat je ook niet zomaar weggooit. Mijn zoon en z’n Britse vrouw wonen in New York. Bij hen hoefde ik al helemaal niet aan te komen met een serviesje zus of een doosje zilveren lepeltjes zo. ‘Oh gosh, all that continental rubbish’, riep mijn schoondochter.

„Dus goed, ik stouwde mijn autootje vol en zeulde het nodige mee naar mijn flat in Groningen. Maar het zette me wel aan het denken. Mijn zeventigste jaar kwam in zicht. Ik besefte: voortaan is het minder makkelijk om even een dagje Amsterdam te doen. En Groningen is er door de economische crisis bepaald niet op vooruitgegaan. Een paar nieuwe tentoonstellingen per jaar in het Groninger museum – dat is niet genoeg voor mij. Een hoop leuke winkels hebben de crisis niet overleefd, en galeries had je er toch al niet zo veel. Nee, in Groningen zag ik mezelf niet oud worden.

„Ik ging ook wel met de trein naar tante, via station Amsterdam Zuid. Ik vind dat een geweldige omgeving. Grote gebouwen, banken, advocatenkantoren. Je voelt er de energie van de Zuidas. Daar hou ik van, de flarden van gesprekken die je opvangt, terwijl je rustig je koffie zit te drinken.

„Eind 2013 heb ik daar een een-kamerappartement gekocht als pied-à-terre. Ik heb het ingericht met het hoogst noodzakelijke: een eettafel met een paar stoelen, twee makkelijke stoelen, een bed, een klerenkast, een boekenkast – dat soort dingen.

„Maar al snel kwam ik erachter dat ik niet geschikt ben om op twee plekken te wonen. Je moet goed nadenken over wat je waar nodig hebt; dat geeft kopzorgen.

„Ergens vorig jaar maakte ik voor een fotoreportage een voettocht door Japan: een oude pelgrimsroute die langs 88 tempels voert. Japanse hotels zijn echt van alle gemakken voorzien. Als je er aankomt, hangt er een kimono voor je klaar, je doet je kleren in de wasmachine en de droger en de volgende ochtend trek je ze weer aan.

„Onderweg, tijdens zo’n wekenlange wandeling, heb je alle tijd om na te denken. Ik dacht aan mijn moeder en aan mijn tante – en de manier waarop zij oud zijn geworden. En ik besloot: ik ga dat echt anders aanpakken.

„Veel oude mensen leven met hun rug naar de toekomst en hun gezicht naar het verleden. Ze klampen zich vast aan dingen die écht en definitief voorbij zijn – niet in de laatste plaats door al die spullen om zich heen. Je kunt het allemaal wel bewaren, maar je zit er vooral mee opgescheept. Je kinderen zetten een grote container voor je deur als je dood bent en kiepen de hele bende erin.

„Terug uit Japan keek ik rond in mijn volle drie-kamerflat in Groningen en ik besloot: weg ermee, ballast overboord. Je moest ’ns weten wat ik sindsdien allemaal heb weggegooid. En ik voel me er heerlijk bij. Je huis leegmaken, dat voelt als: je hoofd opruimen. Zo kwam ik erachter dat ik helemaal niks meer nodig heb dan de spullen die ik in Amsterdam in mijn appartement van 42 vierkante meter om me heen heb. Komend voorjaar is mijn woning in Groningen helemaal leeg en dan gaat-ie in de verkoop.

„Je kunt niet aan een nieuwe levensfase beginnen als je krampachtig vasthoudt aan je oude leven. Ik merk dat ik minder energie heb dan tien jaar geleden. Dus moet je kiezen: wat wil ik per se blijven doen? En wat kan ik maar beter laten om toe te komen aan wat ik écht belangrijk vind?

„En hoe richt ik m’n leven in als ik ooit hulpbehoevend word? Hier in Amsterdam vind ik het ene briefje na het andere in mijn brievenbus, van mensen die zich aanbieden om allerlei klusjes voor me te doen. De kleinschalige thuishulp en thuiszorg ontwikkelen zich in razend tempo. Die zal ik nodig hebben straks. Mijn zoon uit New York zal niet zo gauw dagenlang naast m’n bed komen zitten als dat ooit nodig mocht zijn; en groot gelijk heeft hij.

„Als je stopt met oude gewoontes en activiteiten ontstaat er vanzelf tijd en energie voor andere dingen. Vandaag bijvoorbeeld ga ik naar een lunchlezing hier vlakbij en via internet heb ik net last minute een kaartje gekocht voor een concert vanavond. Ik wil meer gaan lezen: filosofie – dat roep ik al jaren, maar het kwam er niet van. Nu begint dat langzaamaan te komen.

„Als fotograaf heb ik ook een flinke stap te zetten. Tot dusver heb ik nooit met een digitale camera gewerkt. Daar groei ik nu naartoe. Maar intussen denk ik wel: hoe ga ik mezelf daarmee onderscheiden, hoe kan ik daarmee bijzonder werk maken? Misschien moet ik dan wel een radicale keuze maken en zeggen: ik werk alleen maar met een iPhone – ’s kijken wat daar allemaal uit te halen valt?

„En wat me ook geweldig lijkt: meedenken met ouderen over verschillende woonvormen, interieurs en activiteiten, om jezelf als ‘senior’ een aangenaam leven te bezorgen. Ik heb een Facebook-community ervoor aangemaakt, ‘Act your age’. Mijn moeder zei dat altijd. Leef je leeftijd, durf te kiezen en doe dat tijdig, zodat je de problemen vóór blijft. Ja, ‘Act your age’ – mooi motto.”