In één minuut waren 800.000 kijkers weg

Kijkcijferanalist René van Dammen zag hoe genadeloos snel kijkers afhaakten toen het Achtuurjournaal uitbleef. En hoe snel ze ook terugkwamen.

Kijkcijferachtbaan bij ‘kaping’ van het NOS-journaal

Als René van Dammen televisie kijkt, heeft hij altijd pen en papier in de buurt en noteert hij de tijdstippen van opvallende momenten. Donderdagavond schreef hij onder meer op dat het Achtuurjournaal op NPO 1 om 20.01 uur nog niet van start was gegaan, dat er om 20.45 uur plots drie promo’s werden uitgezonden en dat om 21.05 uur de programmering werd hervat met een nooduitzending vanuit Den Haag. Hoe zou de Nederlandse televisiekijker de unieke tv-avond, waarbij de programmering van NPO1 werd omgegooid vanwege een korte gijzeling in de NOS-studio’s, hebben beleefd?

Van Dammen is kijkcijferexpert voor de Publieke Omroep. Al 39 jaar maakt hij kijkcijferanalyses. Via gegevens van de kijkcijferkastjes van Stichting Kijkonderzoek (SKO) kan hij tot op de minuut zien hoeveel mensen er naar een programma kijken en wanneer ze wegzappen.

Opmerkelijk is dat heel veel televisiekijkers donderdag NPO1 al snel lieten liggen toen ze zagen dat het Achtuurjournaal niet van start ging, analyseert Van Dammen op verzoek. Om 20.00 uur keken er ruim één miljoen mensen. Een minuut later was dat al geslonken tot 200.000 kijkers. In de daaropvolgende minuut keken nog 50.000 mensen naar de mededeling „Even geduld a.u.b. In verband met omstandigheden is er op dit moment geen journaal mogelijk.” Een paar minuten later waren ook die mensen afgehaakt en bleven er nog maar enkele duizenden over.

Een zapmoment, zegt Van Dammen. „Als er alleen maar een bordje met cryptische zinnetjes in beeld is, wordt het mysterieus en spannend. Maar mensen wachten niet tot de programmering wordt hervat.”

Mensen blijven toch zappen

RTL Nieuws onderbrak tegen half negen Goede Tijden, Slechte Tijden voor een extra bulletin. En uiteraard vond er veel informatieverzameling online plaats. Al kort na acht uur pushten nieuwsmedia de eerste updates naar mobiele telefoons. Maar tussendoor blijven mensen zappen, vertelt Van Dammen. „Wat je doet is af en toe toch even kijken of er iets gebeurt. Zo niet, dan zap je snel weer door.”

Die heel snelle zapbewegingen zie je niet terug in de kijkcijfers. Pas als er langer dan een halve minuut wordt gekeken, wordt de kijker meegeteld. Dat verklaart waarom NPO1 tussen 20.00 en 21.05 uur – toen er niets werd uitgezonden – gemiddeld maar 42.000 kijkers had. En waarom het kijkcijfer om 20.45 uur binnen een minuut tot meer dan 600.000 kijkers steeg toen er plots drie promo’s achter elkaar werden uitgezonden. „Dat heeft samen niet langer dan een minuut geduurd, maar mensen die zappen blijven toch even hangen.”

Het blijft Van Dammen verbazen hoe snel mensen de zender weten te vinden als er weer iets gebeurt. „Toen de NOS rond 21.05 uur de draad oppakte met een nooduitzending keken er twee minuten later alweer 1,6 miljoen mensen. Om 21.12 uur waren het er al 2,7 miljoen.” Daarmee was de nooduitzending met Ron Fresen, die vanuit Den Haag bijna twee uur live was, het best bekeken programma van de avond.

De situatie van donderdag was uniek, maar kijkcijfertechnisch deed het Van Dammen denken aan een incident op 3 november 2013. Als gevolg van het uitvallen van de stroom op het Mediapark, waren de kanalen van de publieke omroepen slecht bereikbaar. De live-uitzending van Studio Voetbal kon uiteindelijk wel doorgaan, maar alleen met kaarslicht. „Ongeveer één miljoen tv-kijkers bleven doorkijken, maar toen de zender rond 23.06 helemaal wegviel daalde het aantal kijkers heel snel naar het nulpunt. Net als donderdag.”

    • Lex Boon