Dijsselbloem stuit in Athene op een muur

Voorzitter Dijsselbloem van de eurogroep sprak met nieuwe Griekse regering. De partijen spraken langs elkaar heen.

Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (links), voorzitter van de eurogroep, met Griekse collegaYanis Varoufakis, vrijdag tijdens een gezamenlijke persconferentie. Foto’s Kostas Tsironis/Reuters

Yanis Varoufakis, de nieuwe Griekse minister van Financiën, wandelde na zijn ontmoeting met Jeroen Dijsselbloem met zijn handen in de zakken de persruimte binnen. Hij maakte een grapje en leunde achterover in zijn stoel. Zijn houding moest ontspanning uitstralen.

Zijn woorden en die van de eurogroep-voorzitter deden dat niet. Ze spraken langs elkaar heen. Uit iedere uitspraak bleek dat de Griekse regering en de eurogroep geen millimeter nader tot elkaar waren gekomen. Varoufakis zocht het in brede termen. „Griekenland moet kunnen ademen.” En: „Hervormingen moeten diep gaan, zonder vrees en met passie uitgevoerd.”

Dijsselbloem, zijn armen gevouwen, zei dat hij had geluisterd naar „de intenties”. Dat herstel van Griekenland een „gezamenlijk belang” is en dat hij hoopt dat wat al is bereikt niet met „eenzijdige stappen” in gevaar wordt gebracht. Een internationale schuldenconferentie? Die bestaat al, zei hij fijntjes. „Dat heet de eurogroep.”

De ontmoetingen van Dijsselbloem vrijdag met eerst de premier en daarna het hele economische team waren bedoeld als kennismaking. Een snelle zet, zodat Dijsselbloem namens de rest van de eurogroep in ieder geval een eigen indruk kon krijgen van welke uitspraken hij serieus moet nemen in de Griekse kakofonie en of er concrete plannen zijn met de economie.

‘Anti-Europese logica’

Het Griekse ministerie van Financiën sprak voorafgaand van „de aftrap van de onderhandelingen”. Het is een van de belangrijke punten van de regering-Tsipras dat vanaf nu alleen nog met regeringen zaken wordt gedaan. En dus niet, herhaalde Varoufakis vrijdag nogmaals, met de „uit drie bestanddelen bestaande commissie die een verkeerde en anti-Europese logica heeft”. Daarmee doelt hij op de vertegenwoordigers van de zogenoemde ‘trojka’ van IMF, ECB en EU, die controleren of Griekenland het afgesproken hervormings- en bezuinigingsprogramma naleeft.

Het was het begin van een reeks ontmoetingen. Dit weekend vertrekt Varoufakis voor een Europese lobbytour, langs Londen, Parijs en Rome. Premier Tsipras wordt dinsdag bij de Italiaanse premier Matteo Renzi verwacht en daarna in Brussel om onder meer met Europese Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker te overleggen. De rapheid waarmee agenda’s worden getrokken laat zien dat iedereen is doordrongen van de haast en van de ernst.

Volgens de huidige afspraken heeft de Griekse regering precies een maand om met de internationale kredietverstrekkers tot een akkoord te komen. Tenzij die termijn wordt verlengd, volgen in maart ernstige financiële problemen. Varoufakis herhaalde vrijdag dat de regering geen verder uitstel en geen verlenging van het akkoord zal vragen. Omdat het niet logisch is iets te verlengen dat je afwijst.

Hoog spel

Daarmee speelt Griekenland hoog spel. Het land is vooralsnog financieel volkomen afhankelijk is van de EU en het IMF. In maart, dat is over een maand, heeft Athene al geld nodig.

Waar beide kampen elkaar, als ze dat allebei echt graag willen, kunnen vinden is op het punt van de hervormingen. Het linkse Syriza van premier Tsipras belooft een einde aan de belastingontduiking, zwarte economie en een jacht op rijke oligarchen met oneigenlijke privileges. Zoiets klinkt niet alleen Griekse kiezers maar ook Europese ministers van Financiën als muziek in de oren. Daar kunnen ze richting hun eigen kiezers iets mee, zelfs als ze niet direct overtuigd zijn van het effect van die voornemens. De voorzitter van het Europarlement, Martin Schulz, legde daar de nadruk op na zijn kennismaking met Tsipras.

Zo concreet zijn Varoufakis en Dijsselbloem niet geworden. Varoufakis herhaalde dat zijn regering de hele ‘logica’ achter de Europese aanpak van Griekenland afwijst. Een nieuwe overeenkomst is volgens hem een gezamenlijk Europees belang. Voor wie dat niet begrijpt maakte hij vrijdag zijn boek gratis online beschikbaar.

Dijsselbloem was afwachtend. Het is aan de Griekse regering om een stelling in te nemen, zei hij. Daarna reageren „de partners in de eurozone”.

De theorieën over hoe de Europese schuldencrisis dan wel aangepakt had moeten worden en de praktijk van gemaakte afspraken en grote financiële belangen, zullen elkaar snel ergens moeten raken.

    • Marloes de Koning