Zo verzetten multinationals zich tegen elektrische auto’s

Foto AFP

Joeri Wesseling (28) rijdt een geleaste Volkswagen Polo en dat vindt hij jammer. “Ik had liever een elektrische auto in plaats van dit dieselbakje, maar dat zat er niet in bij het consultantbureau waar ik nu werk.”

Wesseling promoveerde afgelopen week aan de Universiteit Utrecht op onderzoek naar de politieke en innovatiestrategieën van grote autofabrikanten als ze worden geconfronteerd met duurzame regelgeving.

Je hebt je op Californië gericht. Waarom zo ver weg?
“Californië kwam in 1990 met een mandaat, het zero emission vehicle program. Het was een drastische maatregel: vanaf 2001 zou 10 procent van de verkochte auto’s van een fabrikant een nul-uitstoot-auto moeten zijn. In principe dus een elektrische auto. Dit programma is wereldwijd een van de belangrijkste redenen geweest dat autofabrikanten, na lang verzet, hun strategie zijn gaan aanpassen richting duurzaamheid.”

Aantal elektrische auto’s in Nederland

Hoe stellen de autofabrikanten zich op?
“In eerste instantie verzetten ze zich met alle macht tegen het mandaat. Ze investeren nog weinig in duurzame technologie. Maar zo rond 2006, 2007 breekt hun gesloten front. Bedrijven investeren steeds meer in r&d en ze gaan het mandaat steeds sterker steunen. Ze proberen wel de regelgeving zo aangepast te krijgen dat die hún technologie bevoordeelt. Nissan wil dat voor de elektrische auto, Toyota voor hybride technologie, General Motors voor de plug-in hybride. Alleen hun koepelorganisatie blijft erg defensief. Het is een van m’n aanbevelingen richting de politiek: als je draagvlak wil voor nieuw duurzaam beleid moet je niet met koepelorganisaties aan tafel, maar met de individuele bedrijven.”

Hoe zag in Californië het verzet van de autofabrikanten eruit?
“Misinformatie verspreiden, rechtszaken aanspannen. General Motors hield bijvoorbeeld de inschrijflijsten voor hun elektrische auto achter, en beweerde dat de consument er niet in geïnteresseerd was. Ook zette het, net als Chrysler, een paar duizend elektrische golfkarretjes op de markt, omdat in het mandaat niet gespecificeerd was hoe een elektrische auto eruit moest zien.”

“Verder spanden GM en Chrysler in 2003 samen rechtszaken aan. Het mandaat, dat elke twee jaar wordt geëvalueerd, was toen al afgezwakt. De nieuwe tekst refereerde aan de fuel economy, de zuinigheid, van een auto. Maar dat mag staatsregelgeving niet doen, zeiden GM en Chrysler. Dat mag alleen op federaal niveau. Het was heel geniepig. Ze zochten het district waar ze dachten dat hun rechtszaken het meeste kans op succes zouden hebben. Dat werd Fresno. Ze moesten dan wel iemand in die stad hebben die de rechtszaken aanspande. Dus werd er een dealer gevonden. Het plan lukte, want het mandaat werd verder afgezwakt.”

Welke gevestigde autofabrikant is trendsetter qua elektrische auto?
“Nissan. Het dacht marktaandeel te kunnen winnen door met de elektrische auto voorop te lopen. En het steunde als eerste het mandaat.”

En welk bedrijf loopt achter?
“Chrysler doet bijna niets aan elektrische r&d. En een bedrijf als Volkswagen doet dat wel, maar wacht af met marktintroducties. Het verdient veel aan de verbrandingsmotor. De manager ‘toekomstige aandrijflijnen’ bij Volkswagen heeft me verteld dat het bedrijf een slow follower wil zijn.”

Is je onderzoek van toepassing op Europa?
“Belangen spelen overal. Angela Merkel heeft onlangs de onderhandelingen over Brusselse emissieregelgeving voor auto’s vertraagd, om de positie van de omvangrijke Duitse auto-industrie, in het bijzonder BMW, te beschermen.”

Ben je zelf milieuvriendelijk?
“Ik probeer weinig vlees te eten en ik zet de verwarming nooit hoger dan 19 graden Celsius. Alleen die dieselauto die ik nu rijd, dat steekt. Maar met het openbaar vervoer doe ik er twee keer zo lang over om op mijn werk te komen.”

    • Marcel aan de Brugh