Sanctiepuzzel wordt door Grieken nog moeilijker

Na Griekse druk viel gisteren een EU-besluit over aanscherping van sancties tegen Rusland zwakker uit. Het kraakt in Brussel.

Verdeelde EU

Zat Vladimir Poetin gisteren nou wel of niet aan tafel tijdens Brussels spoedoverleg over Oekraïne? Met die vraag op de lippen keken Europese ministers van Buitenlandse Zaken argwanend naar hun kersverse Griekse collega, Nikos Kotzias.

Syriza, de links-radicale partij die Griekenland sinds maandag regeert, koestert de band die het heeft met Moskou. Dinsdag werd duidelijk wat dat betekent: een harde EU-veroordeling van Rusland, naar aanleiding van het opnieuw opgelaaide geweld in de Donbas, werd door Athene verworpen.

Gisteren bleek dat meer dan een bevlieging. Natuurlijk streeft Griekenland naar vrede en stabiliteit in Oekraïne, zei Kotzias. „Tegelijkertijd wil het voorkomen dat er een breuk ontstaat tussen de EU en Rusland.”

Het is nooit gemakkelijk om Europa met één stem te laten spreken inzake Rusland. Maar EU-lidstaten wisten economische en geopolitieke tegenstellingen tot nu toe aardig te overbruggen. Dat wordt nu veel moeilijker, denken EU-diplomaten. Gisteren lukte het al amper. De ministers moesten besluiten over uitbreiding van sancties. De Pool Grzegorz Schetyna zei dat het er „intensief en heel emotioneel” aan toe was gegaan. Zijn Griekse collega had „argumenten van zwaar kaliber” niet geschuwd.

De eenheid werd – deze keer althans – na een afkoelpauze hersteld. Binnen een week komen er nieuwe namen op de zwarte lijst van personen die niet langer welkom zijn in de EU. Maar de conclusies van de ministers zijn minder scherp dan in een conceptversie. De bestaande sancties, die in maart zouden aflopen, worden verlengd tot september, in plaats van tot december. En de Europese Commissie moet, voor als de situatie verslechtert, voorbereidingen treffen voor „passende actie” en niet, zoals het er eerder stond, „verdere sancties”.

Dat is overigens niet alleen het Syriza-effect. Het sanctiebeleid stond al voor de Griekse verkiezingen onder druk. Begin deze maand uitte EU-buitenlandcoördinator Federica Mogherini de wens om een ‘strategische discussie’ te voeren over verbetering van de relatie met Rusland. Vooral Oost-Europese landen reageerden nijdig op een door de Italiaanse rondgestuurd ‘discussiepaper’. „Mogherini stelt vragen – en zolang Rusland de separatisten in Oekraïne gedoogt en helpt is dat niet het juiste signaal”, zegt een EU-bron.

Ook Donald Tusk, die de vergaderingen van regeringsleiders voorzit, mengde zich in het debat. Zaterdag waarschuwde de Pool tegen een politiek van „appeasement”, een harde verwijzing naar de vooroorlogse verzoeningspolitiek jegens Hitler. „Appeasement moedigt de agressor aan tot meer geweld. Tijd om ons beleid op te voeren op basis van harde feiten en niet illusies.”

Intussen speelt er nog een kwestie die de Europese eenheid op de proef stelt. Moskou stelde vorig jaar een embargo in voor varkensproducten uit de EU, nadat in Litouwen Afrikaanse varkenspest was gesignaleerd. Wanhopige varkenshouders veerden op toen de Russen onlangs aankondigden weer zaken te willen doen. Dat wil zeggen, met zes EU-landen, waaronder Nederland, Frankrijk, Hongarije en Italië.

Nederland praat hier niet over met Rusland, zegt het ministerie van Economische Zaken desgevraagd. Maar Frankrijk heeft al een bilaterale deal gesloten, tot woede van landen die niet op het lijstje van Moskou staan. Verdeel-en-heerspolitiek van Poetin? „Het lijstje geeft haarscherp aan wie Poetin in de EU wil straffen en wie hij wil belonen”, zegt een EU-diplomaat. De Commissie zegt dat bilaterale verdragen in dit dossier „onwenselijk” zijn, maar dat zij machteloos staat: het mag volgens de regels.

    • Stéphane Alonso