Netanyahu naar Washington om Obama aan te vallen

De Israëlische premier komt in maart naar de VS op verzoek van de Republikeinen. Obama wil hem niet ontmoeten.

Benjamin Netanyahu komt begin maart naar Washington. En dat is op zichzelf al reden voor rumoer. Barack Obama en Benjamin Netanyahu hebben elkaar nooit gelegen. Maar deze keer wordt het erger. Netanyahu gaat niet op bezoek bij president Obama, maar spreekt in het Huis van Afgevaardigden, op uitnodiging van de Republikeinse voorzitter John Boehner. „Ongepast”, zei de Democratische leider Nancy Pelosi. „Ondiplomatiek”, stelde Obama die Netanyahu zelf niet zal ontmoeten.

De relatie tussen Obama en Netanyahu kon al niet veel slechter. Hun ontmoetingen zijn een aaneenschakeling van grimmige incidenten. Nog maar een paar maanden geleden maakte een anonieme medewerker van Obama de Israëlische premier in de pers uit voor „chickenshit”.

Het komende bezoek aan Washington tekent een nieuwe fase in deze verhouding. Netanyahu gaat zich voluit met de Amerikaanse binnenlandse politiek bemoeien, in de hoop Obama te isoleren van het Congres. Hij doet dat vlak voor de verkiezingen in eigen land en verandert daarmee het Capitool in Israëlisch campagneterrein.

Netanyahu komt met een strategische reden: hij hoopt Obama en het Congres uit elkaar te spelen over Iran. Obama zei tijdens zijn State of the Union, vorige week, dat hij meer tijd wil voor de onderhandelingen over het omstreden nucleaire programma van Iran. Pas daarna moet er over nieuwe sancties nagedacht worden.

Netanyahu ageert hier al lange tijd tegen. Hij dreigt met directe sancties en mogelijk militair ingrijpen, en botst al jaren met Obama over de Iran-koers. Netanyahu heeft medestanders in het Congres. Vooral bij de Republikeinen, die sinds deze maand een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden én de Senaat hebben. Zijn ambassadeur in Washington, Ron Dermer, was ooit een Amerikaanse Republikein. Dermer geldt als de ogen en oren van Netanyahu in de Verenigde Staten. Hij regelde met voorzitter Boehner de uitnodiging voor maart, zonder eerst het Witte Huis te consulteren. Zo verweven zijn de Amerikaanse en Israëlische politiek.

Maar juist de laatste weken krijgt Obama meer kritiek uit eigen kring, waar ook een grote pro-Israëlvleugel zit. Senator Bob Menendez zei vorige week, na de State of the Union, dat Obama’s woorden „rechtstreeks uit Teheran kwamen”. „Ik snap niet waarom hij meeleeft met Iran.”

Het Witte Huis houdt de Democraten voorlopig koest. Na druk van Obama geeft Menendez, net als negen andere boze Democratische senatoren, de gesprekken met Iran nog twee maanden. Daarna willen ze bezien of er alsnog sancties nodig zijn. Ironisch genoeg brengt Netanyahu’s bezoek de Democraten weer bij elkaar. Een publieke vernedering voor de president willen de Democratische Congresleden niet op hun geweten hebben.

Desondanks heeft Netanyahu nog altijd brede steun in het Congres, terwijl hij in het Witte Huis bijna persona non grata is. De Republikeinen, gretig om Obama als anti-Israël af te schilderen, bieden de premier daarom graag de kans het spreekgestoelte van het Huis van Afgevaardigden te beklimmen. Daar mag hij doen wat geen buitenlandse leider eerder heeft gemogen: in het Amerikaanse Congres de Amerikaanse president aanvallen.

Dat is niet zonder risico voor Netanyahu, die verweten wordt dat hij de cruciale relatie met de VS politiseert. Netanyahu heeft al geprobeerd om de Democraten een handreiking te doen, om de kritiek op het geplande bezoek te verminderen. Maar tot dusverre zonder succes.

    • Guus Valk