Meer helderheid van het kabinet over MH17 graag

Was het gevaar in Oekraïne bekend? Het parlement mag een vertrouwelijk verslag niet inzien. Hans Wiegel maakt zich zorgen.

Volgende week debatteert de Tweede Kamer over het kabinetsbeleid inzake de vliegtuigramp in Oekraïne. Het is nu een half jaar geleden dat vlucht MH17 werd neergeschoten. Een paar keer heb ik bijdragen in deze krant daaraan gewijd. Met als lijn dat het vervolg moeilijker zou worden dan we eerst dachten.

Dat blijkt nu ook. Bepaalde informatie wil de regering niet aan de Tweede Kamer verstrekken. „Het recht moet zijn loop hebben en de onderste steen moet boven komen”, zei minister-president Mark Rutte eerder. De Tweede Kamer Kamer zal hem daaraan houden.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid zei eerder een jaar nodig te hebben voor zijn rapport. Ook het strafrechtelijk onderzoek zal heel 2015 duren. Dat gaf mij toen al geen goed gevoel. Natuurlijk moet zorgvuldig te werk worden gegaan. Maar de nabestaanden worden, hoe langer het duurt, steeds onrustiger. Kritischer ook.

De Tweede Kamer voelt dat aan. Eerder werd door CDA en D66 gevraagd om een hoorzitting van de Tweede Kamer. VVD en PvdA hielden dat tegen. Zo is het beeld gaan kantelen. CDA en D66, die nadere kritische vragen aan de regering stelden, waren terecht niet tevreden over de gegeven antwoorden. De Tweede Kamer heeft dus opnieuw actie genomen.

Onaanvaardbare onduidelijkheid en verschil van mening is er over wie nu wel of niet iets wist over de onveiligheid van het Oekraïense luchtruim. Wat wisten onze veiligheidsdiensten?

Wat is er gedaan met de waarschuwingen van de NAVO? Waarom zei de toenmalige president-directeur van de KLM dat bij zijn bedrijf geen aanwijzingen bekend waren over het risico van het vliegen in het luchtruim boven Oekraïne, terwijl minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) stelde dat alle relevante informatie wel bij de luchtvaartmaatschappijen bekend was?

De zaak spitst zich nu toe op de vraag wat de regering gedaan heeft met de informatie die een Nederlandse diplomaat kort voor de ramp had verkregen en ook tijdig heeft doorgegeven aan de meest betrokken departementen. Het kabinet wil het betreffende stuk niet publiceren. Er is geen enkele reden voor achterdocht, zei minister Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA).

Minister Opstelten verklaarde dat het kabinet niets te verbergen heeft. Dat maakt de Tweede Kamer zelf wel uit, zo zal in het komend debat worden gezegd.

Opmerkelijk is het dat de commissie die toezicht houdt op de veiligheidsdiensten en de Onderzoeksraad het interne stuk wèl hebben, maar dat het parlement het verslag – ook vertrouwelijk – niet mag zien. Het kan zo voor de regering een groot risico worden.

Alle onduidelijkheden moeten op korte termijn weggenomen worden. Anders dreigt een politiek probleem, dat zelfs tot een crisis kan leiden. Let wel: dit is voor de regering niet zomaar een dossier zoals veel andere. De Tweede Kamer zal volgende week opheldering vragen over wie wat wist over de onveiligheid van het luchtruim boven Oekraïne. En wat er met die informatie wel of niet is gedaan.

De grote vraag daarachter is: had de ramp met vlucht MH17, met zijn 193 Nederlandse slachtoffers, kunnen worden voorkomen? Als dat zo is, is er een groot probleem.

    • Hans Wiegel