Lezen er eigenlijk weleens schrijvers voor in de nor?

Hij schreef al zijn hele leven korte verhalen ‘voor zichzelf’, maar debuteert nu toch als thrillerschrijver: oud-minister Herman Heinsbroek. Het leverde meteen mooie quotes op, bijvoorbeeld over wat zijn eerste redacteuren van hem wilden: ‘Het moest steeds korter. Dat gehak in zinnen wilde ik niet. Of ze gaven als advies: ‘Show, don’t tell’. Tja, best, maar ze wilden de tekst bijna kapot show-don’t-tellen’. (Inderdaad was het kortstondige ministerschap van Heinsbroek een kwestie van het omgekeerde: tell, don’t show). De auteur had toch al hoogst verwonderd gekeken naar hoe het toeging in de literatuur: ‘Ik lees zelf ook veel, maar vaak denk ik: jongens, dit gaat veel te traag. Als er na twintig pagina’s nog niets is gebeurd, leg ik zo’n boek weg.’ Inderdaad: al op pagina 15 van Riskant spel dondert er iemand van de marmeren (dit is een thriller uit het Quote 500-genre) trap. Hoofd in vreemde knik op de romp – nu ja, de rest kunt u wel invullen.

Heinsbroek huurde de redacteur van Dan Brown in en veroorloofde zich een reeks actuele meningen tussen de plotwendingen: ‘Op deze manier komt mijn maatschappelijke engagement langs, terwijl je een spannend verhaal leest. Eigenlijk doet Dan Brown hetzelfde, alleen kiest hij voor research in plaats van opinie.’ (Daarom had ik liever Dan Brown als minister gehad). De woeste opinies vallen intussen reuze mee, of het moet de bewering zijn dat ‘de gemiddelde Nederlandse gevangenis luxer [is] dan een Formule 1 Hotel, en met nog gratis uitstekende medische zorg ook.’

Ik sluit niet uit dat het waar is. In Het Parool stond een schitterend stuk over de bibliotheek van de Bijlmerbajes. In de cel is geen internet, de gevangenen ‘hebben alle tijd, maar zijn niet per se lezers van nature’. Wat ze lenen? Veel true crime, boeken over sporters en Badr Hari (‘op het snijvlak van de genres’). Geen Heinsbroek vooralsnog, wel andere thrillers en Machiavelli – de man die opinies en research wel wist te combineren. Over de ‘hogere literatuur’ meldt het artikel dat er geregeld vraag is naar ‘iets met relaties’ of ‘iets pikants’ wat leidt tot Kluun, Giphart en soms Buwalda. Echt ontroerend wordt het als de verslaggever een hele wand ontdekt die is gevuld met reisgidsen van, ach, Lonely planet.

Zijn er eigenlijk weleens schrijvers die komen voorlezen in deze ideale leesgemeenschappen? Dan moeten ze voortmaken, want de bajesbieb wordt bedreigd. Het is zeer de vraag of er in de nieuwe ‘megagevangenis’ in Zaanstad plaats is voor papieren boeken. Ze denken aan e-readers. Moderner. Efficiënter. Enzovoort. Maar er is een man die dit kan tegenhouden. Moet tegenhouden. Ik eis dat Herman Heinsbroek de bibliotheek van de Bijlmerbajes redt. Dan mag hij als dank een exemplaar van Riskant spel in alle cellen leggen, zodat de gevangenissen ook echt luxer worden dan een Formule 1 hotel.