Beul van Zuid-Afrikaanse apartheid komt voorwaardelijk vrij

Eugene de Kock in 1997. Foto ANP/EPA/ANNA ZIEMINSKI

Eugene de Kock komt voorwaardelijk vrij, zo meldt de Zuid-Afrikaanse minister Michael Masutha (Justitie). De Kock was tijdens de apartheid leider van een berucht doodseskader dat zwarte activisten martelde en vermoordde. Hij was aanvankelijk veroordeeld tot een straf van 212 jaar, waarvan hij er twintig heeft uitgezeten.

Diens vrijlating is ‘in het landsbelang’, aldus de minister tegenover Reuters. Daarnaast toonde de nu 66-jarige De Kock berouw voor zijn misdaden en heeft hij de autoriteiten geholpen bij het vinden van de stoffelijke resten van een aantal van zijn slachtoffers.

NRC-correspondent Bram Vermeulen:

“De beslissing van vandaag is in die zin verrassend dat vorig jaar nog een verzoek tot vrijlating werd afgewezen door de minister. Dat werd toen van tafel geveegd wegens de slachtoffers van De Kock. Het lijkt er echter op dat het nieuws goed is geland in Zuid-Afrika, men was er op voorbereid.”

Twitter avatar bramvermeul Bram Vermeulen 25 years after Mandela’s release, South Africa grants parole to apartheid’s ruthless executioner, Eugene de Kock. http://t.co/apseh2WrkX

Prime Evil

Kolonel De Kock was van 1985 tot aan het einde van de apartheid leider van de speciale antiterreureenheid C1. In die hoedanigheid was hij verantwoordelijk voor de moord op verscheidene zwarte activisten, onder wie leden van het ANC. Ook maakte de eenheid zich schuldig aan marteling. De Kock pleegde meer dan honderd moorden en kreeg de bijnaam ‘Prime Evil’ (het Hoogste Kwaad). Vermeulen:

“De Kock was Zuid-Afrika’s meest professionele killer, iemand die al het vuile werk voor het apartheidsregime uitvoerde. Soms zelfs met eigen handen. Maar hij heeft ook alles verteld aan de Waarheidscommissie.”

Nadat de apartheid was opgeheven, getuigde De Kock in 1994 tegenover een verzoeningscommissie over zijn misdaden. Twee jaar later kreeg hij een gevangenisstraf van 212 jaar voor 89 misdaden. De Kock gaf door zijn getuigenissen aan de Waarheidscommissie een kijkje in de werking van het apartheidsregime. Vermeulen:

“De moeilijkheid lag erin dat hij uitlegde hoe het regime te werk ging. Grote vissen als de oud-presidenten De Klerk en Botha zijn echter altijd buiten schot gebleven. Na de machtswisseling durfde Mandela het niet aan om hen te vervolgen.”

Waar en wanneer De Kock vrijkomt, wordt niet bekendgemaakt. Nabestaanden van zijn slachtoffers zijn niet vooraf geconsulteerd over diens aanstaande vrijlating.

Derby-Lewis blijft in gevangenis

Minister Masutha heeft daarnaast een verzoek tot vrijlating van de rechtse politicus Clive Derby-Lewis afgewezen. Hij zit op dit moment in de gevangenis wegens het organiseren van de moord op Chris Hani, de leider van de Communistische Partij in 1993. Met die moord hoopte Derby-Lewis een oorlog te ontketenen tussen blank en zwart. Volgens Reuters heeft hij een terminale vorm van kanker. Eerdere verzoeken om vrijlating werden ook al afgewezen.

    • Philippus Zandstra