Humanities, voor de aap die nadenkt

Illustratie Taylor Jones

Zelfreflectie is de kern van de humanities, geesteswetenschappen. Die zijn nodig omdat er iets te ontdekken valt, vindt Willem B. Drees, hoogleraar ‘filosofie van de humanities’ en decaan van de Tilburg School of Humanities.

In 1967 verscheen het boek The Naked Ape van bioloog Desmond Morris, met op het omslag een man, vrouw en meisje, op de rug gezien, bloot. Toen voor een puber sensationeel. Wij zijn naakte apen. Zo is het begin van mijn inaugurele rede in de Tilburgse Universiteit. In de zaal zitten echter geen naakte apen. Zelf draag ik een zwarte toga als teken van academische waardigheid, een culturele code. We zijn culturele apen die met techniek de wereld hebben veranderd.

Techniek roept ook ongemakkelijke gevoelens op. In de roman De Cirkel van Dave Eggers komt een jonge vrouw, Mae, te werken bij het grootste internetbedrijf ter wereld, The Circle, in Silicon Valley in Californië. Het bedrijf gebruikt informatie om goed te doen, zoals het terugbrengen van ontvoerde kinderen. Op een avond gaat zij alleen in een kano de baai op. Ze ziet zeehonden; ze ervaart de stilte. Ze wordt gespot door automatische camera’s en bij de baas geroepen: „Mijn gehandicapte zoon kan niet in een kano de baai op. Hij had graag deze ervaring meegemaakt.” Mae gaat een camera dragen, zodat mensen haar via internet kunnen volgen. Politici staan onder druk om ‘volledig transparant’ te worden. Geen achterkamertjes meer. Alle informatie wordt beschikbaar voor allen; de wereld wordt volmaakt. De cirkel sluit, zo is het ideaal dat dit bedrijf neerzet.

Lees verder in NRC Handelsblad: ‘Humanities, voor de aap die nadenkt’ (€)