Hoe de media verslag deden van een media-gijzeling

De redactie wilde wel, maar mocht niet direct aan het werk na de aanhouding van Tarik Z.

Politieagenten dwingen de 19-jarige Tarik Z. op de grond, gisteravond in een studio van het NOS-journaal. Tot die tijd is hij aan de praat gehouden door een NOS-medewerker. Foto NOS

Ineens vond het nieuws plaats op de plaats waar altijd over het nieuws bericht wordt. Even voor achten gisteravond drong een negentienjarige man het gebouw van de NOS binnen, 2,5 uur later stond hij als ‘geestesziek’ op de voorpagina van De Telegraaf. Hoe handelden de media in die hectische uren na 20:00 uur? Een beknopte chronologie – met waar relevant de uitleg van Marcel Gelauff, hoofdredacteur van NOS Nieuws.

20:01 Het Achtuurjournaal is nog niet begonnen: de NOS zendt alleen de boodschap ‘Even geduld a.u.b.’ uit. Daaronder: ‘In verband met omstandigheden is er op dit moment geen journaal mogelijk’. Gelauff zegt daar achteraf over dat de NPO-zenders op zwart gingen omdat de eindregie van de zenders ook in het NOS-gebouw zit. „Alle faciliteiten waren geblokkeerd. We konden niets uitzenden omdat we niet bij de zender konden komen. We konden pas het pand in toen het door de politie werd vrijgegeven.”

20:04 Op Twitter worden grapjes gemaakt. Is Rob Trip plassen? Heeft Noord-Korea de studio gehackt?

20:05 Via Twitter wordt de ernst van de situatie duidelijk. Stefan van der Weijde van NOS Studio Sport tweet: ‘Paniek in Hilversum. Man met wapen eist zendtijd. Journaal gaat niet door’. Op nu.nl verschijnt een eerste nieuwsbericht – tussen aanhalingstekens: ‘Man met pistool eist zendtijd bij NOS Journaal’. Twee minuten later zijn de aanhalingstekens weg. Andere nieuwssites volgen snel. NOS.nl blijft stil; de site kan normaliter vanuit huis door webredacteuren worden bijgewerkt, maar Gelauff besloot te wachten. „We wilden niets berichten zolang niet duidelijk was wat de situatie was. De veiligheid van de medewerkers was ook in het geding.”

20:08 Persbureau ANP zendt een persalarm uit: ‘PAND NOS HILVERSUM ONTRUIMD’. In een update vijf minuten later staat dat er ‘mogelijk’ een man met een groot wapen zendtijd eist.

20:18 ‘Man overmeesterd’, tweet NOS-medewerker Stefan van der Weijde. Andere NOS-journalisten tweeten iets soortgelijks.

20:26 RTL 4 onderbreekt Goede Tijden, Slechte Tijden voor een kort ingelast journaal. NOS-verslaggever Martijn Bink komt daarin aan het woord: hij zegt dat de man naar een lege studio is geleid.

20:35 Ib Haarsma van Hart van Nederland twittert een foto van de brief die de man bij zich had.

20:41 Op Twitter verschijnen verschillende foto’s van de man zoals hij in de NOS-studio staat.

21:03 De NOS zet de beelden online. In een filmpje van ruim vier minuten is de man herkenbaar in beeld terwijl hij met de beveiliger praat, waarna ook de agenten te zien zijn die binnenvallen en hem arresteren. Waarom die keuze? Gelauff: „De nieuwswaarde is zo groot dat het het belang van privacy overschaduwt.” Op sociale media was bovendien al meteen veel meer over de verdachte te vinden, zonder terughoudendheid. Is het dan nog zinvol om op de oude media zo prudent met verdachten om te springen? Gelauff: „Gewoontes uit het verleden worden door internet onderuit gehaald.”

21:05 NPO 1 is weer in de lucht, en begint ook met het uitzenden van het filmpje. De uitzending met Ron Fresen komt uit Den Haag; in Hilversum is uitzenden nog niet mogelijk.

21:09 Extra uitzending RTL Nieuws. Ook met beelden van de arrestatie, vanuit een andere hoek, gefilmd met een smartphone. De man is op die beelden niet herkenbaar in beeld.

21:26 Op Twitter beginnen gebruikers naar een Facebookprofiel van de vermeende dader te linken.

22:30De Telegraaf-hoofdredacteur Sjuul Paradijs zet de voorpagina van zijn krant op Twitter. Daarop in grote letters: ‘Journaal gekaapt’. De krant gebruikt de naam van het rondzingende Facebook-account, en noemt hem 'geestesziek'.

22:52 De NOS kan weer uitzenden vanuit Hilversum. Herman van der Zandt en Twan Huys staan in de studio en interviewen onder meer technicus Hans als ooggetuige.

23:14 In de live nieuwsuitzending met Van der Zandt en Huys komen ook geruchten en ongecontroleerde berichten voorbij. Een studiegenoot vertelde live aan de telefoon wat hij van de verdachte wist, met een verwijzing naar zijn mogelijke geloof. Ook kwamen er deskundigen voorbij, die meespeculeerden.

Gelauff: „Journalistiek beschouwd is dit zeer groot, breaking nieuws over een daad die de samenleving ontwricht. Je moet, terwijl het gebeurt, de mensen informeren. Van de zender gaan zou slechter zijn geweest. We willen in zo’n uitzending juist vertellen wat we weten, wat we niet weten én wat we nog niet zeker weten. Zo benadrukken we wat de feiten zijn, en wat niet. Anders gaat het maar rondzingen.” Over de inzet van deskundigen: „Dat zijn manieren om de uitzending gaande te houden.”