Een Urker visser is lang vermist

Een Urker kotter verging in Het Kanaal. In het vissersdorp wachten ze op de ‘achterblijvers’.

Herdenkingsmonument voor vissers in Urk. ‘Hier wendden zij de steven / en door wie achterbleven / werd hier op hen gewacht’, staat er. Foto Ilvy Njiokiktjien

Op Urk zeg je niet zomaar dat vissers die niet terugkeren overleden zijn. Ze zijn vermist. En over vermiste mannen hoor je niet meteen te praten alsof ze al dood zijn.

En dus hangt er deze donderdagmiddag geen vlag halfstok bij het gemeentehuis van Urk. Liggen er geen bloemen bij het monument voor de Urker vissers die niet terugkeerden van zee. En de meeste Urkers hebben maar weinig zin om over ‘slachtoffers’ te spreken. Stel je voor dat de familie van de vermiste mannen het in de krant leest, zegt een vrouw in een café aan de Urker haven.

Toch zullen veel Urkers gisteren eigenlijk maar weinig hoop gehad hebben dat de vermiste Urker viskotter Z-85, die woensdagmiddag verdween op Het Kanaal, nog terug zou keren.

Vanochtend bevestigde de Kustwacht dat de twee lichamen die gisteren uit het water zijn gehaald vlak voor de kust van het Franse Boulogne-sur-Mer, inderdaad van opvarenden van het vermiste Urker visserschip zijn. Sinds woensdagmiddag rond drie uur was niets meer vernomen van het vissersschip. Aan boord twee Urkers (mannen van 29 en 45), een 64-jarige Belg en een 48-jarige Portugees. De Belg en de 45-jarige kapitein zijn gisteren gevonden. Eerder werd al een reddingsvest uit het water gevist dat afkomstig was van de Urker kotter die onder Belgische vlag voer. En aan de Franse kust spoelde een reddingsvlot aan.

Terwijl die middag het zoeken op Het Kanaal verder gaat, bespreken verschillende Urker mannen, allen rond een jaar of 70, aan het haventje het laatste nieuws, terwijl ze schuilen voor wind en hagel. Ze dragen zwarte mutsen, roken een sigaretje. Natuurlijk hopen ze dat de vermisten nog leven, maar zo niet, dan hopen ze toch vooral dat hun lichamen gevonden worden. Want de onzekerheid is vreselijk, weet Klaas Kramer (70). „Ik had ooit een kameraad. Die is dik 1,5 jaar weggeweest. Ze vonden hem terug op Terschelling.”

De Kustwacht heeft dan al laten weten dat de kans dat de vissers nog leven nihil is. Het water in Het Kanaal, waar het signaal van de kotter voor het laatst werd opgepikt, is 9 graden – langer dan twee uur hou je het daarin niet vol.

Het was woensdag onstuimig op Het Kanaal, zegt Peter Westenberg van de Kustwacht, met golven van 2,5 meter. Ook tijdens de zoektocht, gecoördineerd door de Dover Coast Guard, was de zee onstuimig. Er werd gisteren naar de vermiste boot gezocht met helikopters, een vliegtuig, reddingsboten, twee Engelse schepen en ruim twintig viskotters.

Urk, met een kleine 20.000 inwoners, is een hechte gemeenschap. Veel inwoners kennen de opvarenden, of anders wel hun familie. En bijna iedereen op Urk is zelf ook ooit geconfronteerd met ‘achterblijvers op zee’. Een neef, vader of opa. Op het vissersmonument in Urk staan 368 namen van mannen die niet levend terugkwamen.

Veel van hen zijn nooit teruggevonden. Niet dat de Urkers daar inmiddels aan gewend zijn, zegt Simone Mahn, woordvoerder van de gemeente Urk. „De impact is er niet minder groot om.” Dit soort gebeurtenissen „grijpt vaak juist in elkaar”, zegt ze. Het confronteert iedereen weer met vorige verliezen.

Het gebeurt wel minder vaak dat schepen niet terugkomen. De laatste keer dat een Urker kotter verging, is meer dan twintig jaar geleden: in 1994. „In de loop van de jaren is de scheepvaart veel veiliger geworden”, zegt Peter Westenberg van de Kustwacht. Schepen zijn uitgerust met geavanceerde navigatiesystemen. Zo zagen collega’s ook dat de Z-85 weg was, waarna ze alarm sloegen.

Simone Mahn denkt dat de Urkers deze dagen goed op elkaar passen. „Urkers zoeken elkaar op. In de kerk wordt er bij stilgestaan.” Ook burgemeester Pieter van Maaren verwees gisteren in een verklaring naar de grote saamhorigheid. „Wij vouwen onze handen en bidden om kracht en sterkte.”

    • Geertje Tuenter