Climax blijft uit voor gijzelingsdrama IS

Het ultimatum dat IS Jordanië had gesteld is gisteravond verstreken zonder gevangenenruil. Het lot van de gijzelaars is onbekend.

Inzet van het gijzeldrama voor IS is de Iraakse terroriste Sajida al-Rishawi, die sinds 2005 in Jordanië vastzit. Foto AP

Gisteravond is het ultimatum dat terreurbeweging Islamitische Staat (IS) had gesteld aan de regering van Jordanië met de zonsondergang verstreken. De gijzeling van een Japanse journalist en een Jordaanse piloot door IS bleef daarmee zonder climax. Over het lot van de gijzelaars is op het moment van schrijven nog niets bekend.

IS had de vrijlating geëist van de Iraakse terroriste Sajida al-Rishawi, die al jaren in een Jordaanse cel wacht op de voltrekking van haar doodvonnis. De Jordaanse regering is in principe bereid die eis in te willigen, maar heeft naar eigen zeggen geen enkel bewijs gekregen dat de gegijzelde luchtmachtpiloot Moaz al-Kasasbeh nog leeft.

De gijzelnemers zijn er niet duidelijker op geworden: vorige week lieten ze weten dat ze de piloot in leven willen laten. In plaats daarvan wil IS de terroriste ruilen voor een andere gijzelaar, de Japanse journalist Kenji Goto. Dat heeft IS duidelijk gemaakt in een bericht aan diens echtgenote. Die schreef in een verklaring op internet dit als ‘de laatste kans’ te beschouwen voor haar man .

De moeder van Goto weet niet meer waar ze aan toe is. IS heeft al twee keer gedreigd haar zoon te onthoofden, toch kwam er gistermorgen weer een nieuw ultimatum. „Mijn gevoelens zitten helemaal in de knoop”, zei de 78-jarige Junko Ishido in Japanse media.

De dag ervoor verzamelden zich zo’n honderd vrienden en fans van Goto voor de residentie van de Japanse premier Shinzo Abe om met een wake te pleiten voor Goto’s vrijheid. De ingetogen ceremonie werd meermaals onderbroken door ultranationalisten die de groep beledigingen toeriep.

Goto houdt Japanners verdeeld

Japan is verdeeld over het gijzeldrama. Aan de ene kant staan mensen die Goto bewonderen omdat hij het lot van kinderen versloeg in oorlogsgebied. Anderen vinden dat hij zich zijn problemen zelf op de hals heeft gehaald. Zij zien de wake als kritiek op Abe en noemen dat „anti-Japans”.

Japan heeft zelf geen direct contact met IS en is aangewezen op Jordanië voor de onderhandelingen. Die zijn heel complex. Eerst ging het alleen om Goto en de eveneens door IS gegijzelde zakenman Haruna Yukawa, die afgelopen zaterdag werd geëxecuteerd. Maar inmiddels is ook het lot van de in december gegijzelde Jordaanse luchtmachtpiloot een rol gaan spelen.

IS eiste eerst losgeld van Tokio, maar deze eis heeft de groep veranderd in de vrijlating van de Iraakse terroriste Sajida al-Rishawi door Jordanië. De regeringen in Tokio en Amman staan voor dilemma’s waarmee de laatste jaren veel landen hebben geworsteld: toegeven aan de eisen van groepen als IS en Al-Qaeda – en gijzelingen zo lucratief maken – of de dood van landgenoten ‘accepteren’.

Alleen de Verenigde Staten weigeren voor zover bekend om met terroristen te onderhandelen. Het resultaat: de dood van drie Amerikaanse gijzelaars door IS vorig jaar. Europese landen zijn pragmatischer. Ze betaalden de afgelopen jaren via tussenpersonen miljoenen euro’s aan Al-Qaeda om gijzelaars vrij te krijgen, zo blijkt uit onderzoek van The New York Times. Turkije liet 180 IS-aanhangers vrij om 54 Turken terug te halen die IS in het Iraakse Mosul had gegijzeld.

De vraag is nu waartoe de onderhandelingen tussen IS, Jordanië en Japan zullen leiden. Of er komt een Jordaans-Japanse deal met IS, waarbij de gijzelaars in leven blijven; óf de zenuwslopende onderhandelingen ketsen af. Dan dreigt de onthoofding van de Japanner Kenji Goto en de Jordaniër Muath al-Kaseasbeh. Denkbaar is ook een derde scenario: wéér een nieuw ultimatum of nieuwe eisen van IS.