Chinese regering heeft kritiek op haar kapitalistische troetelkind

Alibaba zou te weinig doen tegen de handel in namaakgoederen.

Alibaba-oprichter Jack Ma (links) en bestuursvoorzitter Joe Tsai. Foto Yeong-Ung Yang

De wittebroodsjaren van het Chinese internethandelsbedrijf Alibaba in Hangzhou zijn voorbij. De koers van de gelauwerde onderneming daalde gisteren in New York met 8,8 procent nadat de Chinese autoriteiten Alibaba er onverwacht van beschuldigden te „falen” in de bestrijding van de illegale handel in namaakgoederen.

Volgens de Staatsadministratie voor Handel en Industrie doen „de kameraden” van Alibaba „veel te weinig om de rechten van de consumenten te beschermen” en verzaken ze dus „hun sociale plichten”. De Alibaba-top, bestuursvoorzitter Joe Tsai en oprichter/president-commissaris Jack Ma, reageerden verrast en geërgerd op de aantijgingen. Tsai noemde bij de presentatie van de opnieuw indrukwekkende kwartaalcijfers de beschuldigingen „zeer onterecht”.

Hoewel in het laatste kwartaal van 2014 – het eerste na de beursgang van september – de omzet met 40 procent naar 4,2 miljard dollar steeg en het aantal actieve gebruikers van de twee belangrijkste handelssites Taobao en Tmall met 52 procent groeide naar 307 miljoen, daalde de koers toch.

Sommige internationale investeerders hadden een nog beter resultaat verwacht: een stijging naar 4,45 miljard dollar. Dat het bedrijf niet aan deze prognose voldeed had te maken met de uitbetaling van compensatieregelingen aan de 25.000 personeelsleden, vervroegde aflossing van schulden en verscherpte concurrentie op de Chinese markt.

Het kapitalistische troetelkind

Echter, de belangrijkste reden voor de koersdaling is de vrees dat de autoriteiten in het hybride Chinese systeem van staatskapitalisme de controle van particuliere ondernemingen zullen uitbreiden. Alles wijst erop dat de leiders in Beijing bedenkingen hebben bij de aangekondigde liberalisering van de economie en ook als gevolg van de afzwakkende groei op de markt-hervormingsrem trappen. Daardoor komen nieuwe activiteiten van de Alibaba-groep, waaronder de oprichting van de eerste particuliere banken in China, mogelijk in het gedrang.

Voor Alibaba, jarenlang het kapitalistische troetelkind van de communistische autoriteiten, is de openlijke kritiek van een overheidsdienst nieuw. Consumenten klagen al jaren tevergeefs dat ook criminelen gebruik maken van de Alibaba-sites om hun vervalste goederen nagenoeg ongehinderd te verhandelen.

Kopers hebben meestal geen verweer, want de wettelijke consumentenbescherming is zwak en daarom wordt van online marktplaatsen verwacht dat zij een rol spelen in de bestrijding van namaakgoederen. Alibaba wees er gisteren op bijna 100 miljoen dollar te hebben uitbetaald aan benadeelde consumenten.

Tsai zei dat Alibaba heeft meegewerkt aan politieonderzoeken, waarbij 400 arrestaties zijn verricht en 200 bedrijven die namaakgoederen produceerden zijn gesloten. „Maar in de strijd tegen namaak in China is niemand perfect, ook de autoriteiten niet”, erkende hij.

‘Arrogante emoties’

Zijn reactie leidde vervolgens tot een openbare woordenwisseling met de staatsdiensten voor de bestrijding van namaakgoederen, die Alibaba opriep de „arrogante emoties” in bedwang te houden en daadwerkelijk iets te doen aan de de bescherming van de rechten van consumenten. Tsai kaatste terug met de aankondiging dat Alibaba officieel een klacht zal indienen tegen de staatsdiensten en in het bijzonder tegen een van de directeuren. Dat is in China hoogst ongebruikelijk, want als regel geldt dat als je door de Beijingse autoriteiten geschoren wordt, je doodstil moet blijven zitten.

De assertiviteit van Tsai en ook van Ma vloeit voort uit het feit dat Alibaba (en andere internetbedrijven zoals Tencent, JD, Baidu) een nieuwe bron van groei en banen zijn. Oude industrieën, zoals scheepswerven en staalfabrieken, liggen op sterven of aan regionale overheidsinfusen. Nieuwe industrieën groeien daarentegen snel in een steeds koopkrachtiger markt met intussen 650 miljoen internetters.

    • Oscar Garschagenshanghai