Bij een calamiteit mag de zender niet uur op zwart

Tv-recensent Hans Beerekamp trekt 4 lessen uit NOS-incident.

Een man van 19 jaar ontwricht met een nepwapen in een klein kwartier niet alleen het NOS-journaal van acht uur, maar een hele televisieavond en de gemoedsrust van Nederland. Welke vier lessen zouden media kunnen trekken?

1 Maak van het Mediapark in Hilversum geen bunker

Nog meer bewaking is weinig zinvol, zo concludeerde de hele bank van het praatprogramma Jinek, met uitzondering van de man die met beveiliging zijn brood verdient. Je hebt niet eens een namaakpistool nodig, een briefje dat dreigt met radioactieve explosieven is waarschijnlijk genoeg om elk poortje te openen. En terecht, want dat risico neem je niet. Dus zet niet nog meer slagbomen en sluizen in het Mediapark, ook om psychologische redenen. De Hilversumse burgemeester Pieter Broertjes: „We gaan er geen bunker van maken.”

2 Publieke zenders mogen bij calamiteit niet uur zwijgen

NPO-voorzitter Henk Hagoort is trots dat zeventig minuten na het begin van het incident de tv-zenders alle drie weer in de lucht waren. Als er het afgelopen jaar geen maatregelen waren genomen met een back-up voor de eindregie (in Den Haag), dan zou het na een ontruiming de hele avond zwart zijn gebleven.

Bravo, maar niet goed genoeg. Bij een echte nationale calamiteit (wat het gisteravond niet was) kunnen de publieke zenders niet ruim een uur in alle toonaarden zwijgen. Die back-up moet beter. Ook het verbod aan NOS-medewerkers om enig bericht via andere (sociale) media naar buiten te brengen is niet zo verstandig. Journaalredacteuren willen niets liever dan berichten, en filmden er met hun telefoons op los. Alleen de infrastructuur van de organisatie verhinderde dat we daar direct kennis van namen. Het besluit om de door een robotcamera in de journaalstudio gefilmde onderhandeling met ‘de portier’ en de politieactie daarna vrij te geven was terecht. Al was het maar om met eigen ogen te kunnen zien dat de man die „hele grote wereldzaken” wilde onthullen eruit zag of hij ufo’s, hooggeplaatste pedo’s en de moord op Kennedy zou gaan aankaarten. Censuur schaadt, transparantie geeft vertrouwen.

3 Hegemonie van Twitter toont informatiekloof

Informatie tegenhouden door media heeft geen zin meer in het Twittertijdperk. Zelden was die hegemonie zo duidelijk. Terwijl mensen die ’s avonds internet mijden zich nog afvroegen waar het programma Wie Is De Mol? bleef, kenden de Twitteraars al het uiterlijk en de identiteit van de indringer. Die informatiekloof is niet zo handig. Twitter verspreidde ook veel desinformatie (over een gelijktijdige actie bij het Belgische VRT-journaal), maar vooral moet je geen maatschappij willen met geïnformeerde tegenover niet-geïnformeerde burgers. De publieke omroep heeft als hoofdtaak de boel een beetje bij elkaar te houden.

4 Liever stoppen met hypen dan meer slagbomen

De angst voor terrorisme heeft wellicht al meer slachtoffers gemaakt in Nederland dan het terrorisme zelf. De labiele psychoten en andere verwarde mannen onder ons zijn niet opgewassen tegen de sensatiebeluste toon van de media, die steeds maar weer vragen of we niet bang zijn. Dan gaan zij denken dat ze door inlichtingendiensten gestuurd zijn. Het lijkt hard nodig onmiddellijk te stoppen.

De hele televisieavond gewijd aan dit incident ontaardde op zeker moment in het niet erg subtiel zoeken naar informatie over de jongen in het nette pak met de Arabische naam. Voor onze veiligheid is het stoppen met hypen zinvoller dan meer slagbomen.