Renzi wil pact met Berlusconi over president

Vanmiddag zou het Italiaanse parlement de eerste stemronde houden voor een nieuwe president. Renzi probeert de regie te houden.

Het pokerspel rond de verkiezing van een nieuwe president is weer begonnen in Italië, met premier Renzi en oppositieleider Berlusconi als hoofdrolspelers.

Een paar uur voordat vanmiddag in het parlement de eerste stemronde zou beginnen, legde Renzi gisteravond een naam op tafel: Sergio Mattarella, oud-minister, begonnen als christen-democraat en daarna naar links opgeschoven, nu lid van het Hooggerechtshof.

Het was rond het middaguur nog onduidelijk of dit een staaltje blufpoker van Renzi is. In het verleden dienden openlijk gepresenteerde presidentskandidaten vaak als bliksemafleider voor de echte kanshebbers.

Maar de veertigjarige premier suggereert dat hij het dit keer anders wil doen. Hij hoopt dat er in de vierde stemronde, als niet langer een tweederdemeerderheid nodig is maar een gewone meerderheid volstaat, een president wordt gekozen. Vandaag wordt er één keer gestemd, naar verwachting zonder resultaat. Renzi zou daarna morgen drie in plaats van twee keer willen stemmen, om vaart te maken en snel bij die vierde ronde te komen.

Als leider van de Democratische Partij, die een absolute meerderheid heeft in de Kamer van Afgevaardigden, heeft hij de regie. De Italiaanse president wordt gekozen door de 630 afgevaardigden en de 321 senatoren, aangevuld met 58 regionale afgevaardigden. Renzi claimt dat hij zeker is van 580 stemmen.

Hij heeft gisteren met allerlei politici overlegd, maar tekenend is dat hij het langst sprak met Berlusconi. Ondanks zijn veroordeling wegens financiële fraude is de 78-jarige mediamagnaat nog steeds de leider van het rechtse blok. Volgens een afspraak die Renzi en Berlusconi een jaar geleden maakten, heeft rechts de afgelopen maanden bij herhaling hervormingsplannen van Renzi gesteund. Zo heeft de Senaat eerder deze week ingestemd met een nieuwe kieswet, iets waar scheidend president Napolitano jarenlang op had aangedrongen. Ook de hervorming van het arbeidsrecht heeft Renzi met steun van Berlusconi door het parlement weten te slepen, tegen het verzet van het vakbondsgetrouwe deel van zijn eigen partij in.

Officieel ging dit pact tussen Renzi en Berlusconi over politieke hervormingen, maar op de achtergrond, zo vermoedt vrijwel iedereen in Italië, spelen garanties dat Berlusconi geen last meer heeft van de justitie.

Daarvoor is het belangrijk wie er president is, want die zou Berlusconi de zo fel begeerde gratie kunnen verlenen. Renzi zei gisteren na twee uur praten met Berlusconi dat die geen vetorecht heeft en dat hij de kandidaat van Berlusconi heeft afgewezen omdat die een deel van zijn Democratische Partij niet beviel. Berlusconi sputterde tegen, maar wil tegelijkertijd ook in gesprek blijven met Renzi.

Voor beiden is dit een riskant spel. In het kamp van Berlusconi groeit de kritiek op de hulp voor Renzi van de afgelopen maanden. Renzi van zijn kant moet een scheuring binnen zijn partij over de hervormingsdeals met Berlusconi zien te voorkomen. En de stemmingen in de gezamenlijke zitting van Kamer en Senaat zijn geheim. Politieke sluipschutters, zoals ze in Italië worden genoemd, hebben in het verleden wel vaker laten zien dat ze ogenschijnlijk zekere afspraken achter het groene gordijn van het stemhokje kapot kunnen stemmen.