Opinie

Meer afluisteren zal geen moorden voorkomen

Steeds blijken daders van aanslagen ‘in beeld’ te zijn geweest. Meer bevoegdheden om af te luisteren, maken de hooiberg rond de speld groter, betoogt Christiaan Weijts.

Raar toch, hoe de conclusie na elke moordpartij hetzelfde is. Tristan van der Vlis, Mohammed Bouyeri, en nu ook Bart van U., de (vermoedelijke) moordenaar van Els Borst: allemaal zijn ze door de mazen geglipt van allerlei instanties bij wie ze ‘in beeld’ waren. We hebben het niet geweten, maar konden het wel geweten hebben.

Er bestaat een rapport over de veiligheidssituatie boven Oekraïne, waar Nederlandse diplomaten waarschijnlijk al vóór de MH17-rampvlucht over geïnformeerd zijn. De regering weigert dat rapport openbaar te maken.

Toevallig weet ik precies waar het op dit moment ligt. In een la naast een fotorolletje uit Srebrenica en een cd met geluidsopnamen van de Hofstadgroep.

We hebben het niet geweten maar konden het wel geweten hebben.

Het is aan luchtvaartmaatschappijen zelf om te beslissen ergens wel of niet te vliegen, zegt het kabinet nu. Het gênante van die verdediging is de volstrekte kul ervan. Uiteraard is onze regering verantwoordelijk voor de veiligheid van haar burgers, en bij een zo alarmerend dreigingssignaal had zij de plicht om in te grijpen.

Dit nalaten te doen is natuurlijk geen moedwil maar misverstand. De informatie moest langs te veel personen en instanties voordat zij als sirene kon klinken. Zo gaat het steeds: Alphen, Van Gogh, Borst, de informatie was er, en met de kennis van nu…

Met die kennis kun je je ook afvragen of méér afluisterbevoegdheden, zoals onze inlichtingendiensten nu krijgen, wel iets zullen opleveren. Na ‘Parijs’ is het protest tegen privacyschending voorspelbaar genoeg weer wat bedaard. De balans tussen privacy en veiligheid slaat na bloedbaden altijd weer wat meer naar veiligheid uit, en het sentiment is nu dat we het er best voor over hebben dat de AIVD, voor onze veiligheid, uit onze mailtjes, appjes en surfroutes mag scheppen als een kind uit de Jaminbakken.

De kans dat we daar een potentiële moordenaar mee te pakken krijgen, lijkt daar niet heel veel groter door te worden. Telkens weer blijkt het probleem te zijn dat niet zozeer de alarmerende informatie ontbreekt, als wel dat de weg die die informatie moet afleggen verstopt, vervuild en dichtgekoekt is. Méér onderschepte mails en telefoontjes maken de hooiberg rond de speld alleen maar groter. Méér nutteloze ruis maakt dat nog meer ambtenaren die moeten beluisteren, waarmee het nog onwaarschijnlijker wordt dat relevante signalen de juiste personen op tijd bereiken.

Als er in ons land een aanslag komt, zijn twee dingen zeker: dat we het kónden weten en toch niet wisten, en dat het meest confronterende rapport over die kennis van straks in een la belandt naast een fotorolletje en een audio-cd.