Bloggende idealist met felle kritiek op ‘falende’ Europese crisisaanpak

Griekse minister van Financiën

Probeert zowel de Grieken als zijn Europese collega’s gerust te stellen.

De rolverdeling werd woensdag bij de eerste zitting van het Griekse kabinet snel duidelijk. De meest linkse van de ploeg, Panagiotis Lafazanis, nu minister van Heropbouw van de Productie, Milieu en Energie, mocht zijn achterban vertellen dat de privatisering van het energiebedrijf DEI wordt gestaakt. Een overwinning voor de sterke vakbond daar, die hervormingen blokkeert. De nieuwe minister van Financiën Yanis Varoufakis zorgde intussen voor de geruststellende woorden in de richting van zijn Europese collega’s („Duitsland heeft al te veel betaald”) en van Grieken die zijn geschrokken van de sterke daling van de beurs.

Bij de machtsoverdracht op het ministerie van Financiën hield Yanis Varoufakis (53) een lange speech. Daarin zat voor ieder wat wils. Kritiek op de consumptiemaatschappij in Griekenland, die goed valt bij zowel socialisten als ouderen die een sober leven gewend zijn. De verzekering dat geld gevonden zal worden om de al maanden demonstrerende ontslagen schoonmakers van het ministerie hun vaste baan terug te bezorgen. En voor Europeanen de verzekering dat de Griekse regering alleen in termen van Europese oplossingen denkt en zich ervan bewust is dat de miljardenleningen door belastingbetalers elders zijn verstrekt.

Varoufakis is ervan overtuigd dat het voor iedereen in Europa beter was geweest om de financiële crisis anders aan te pakken, met meer solidariteit en nadruk op groei, bijvoorbeeld door Europese investeringen in infrastructuur. De leningen aan Griekenland waren het verkeerde middel: alleen bedoeld om rentebetalingen en aflossingen te blijven voldoen en banken overeind te houden die dat geld vervolgens niet terugpompten in de economie. Een land met schulden help je niet door meer schulden te maken, zei hij.

Vanaf het begin van de crisis heeft Varoufakis als geliefd analist van tv-programma’s, in zijn publicaties en talloze interviews met buitenlandse media bovendien betoogd dat de problemen zich niet tot Griekenland zouden beperken, maar zich als een olievlek verder over de eurozone zouden verspreiden. De Europese bezuinigingsaanpak vergelijkt hij met een piramidespel, dat geld genereert voor de top, maar geen duurzame productieve oplossingen oplevert.

Prekerig en mediageniek

De academicus en publicist bracht het woensdag zoals altijd charmant en beleefd, met mooie volzinnen en af en toe een grap, in een modieus jasje dat geen colbert mag heten en uiteraard zonder stropdas. Varoufakis is een begaafd spreker en wordt gezien als een knappe man. Hij werkte onder meer als economisch adviseur van Pasok-leider en latere premier George Papandreou. Hij doceerde aan de universiteiten van Athene en Texas en was consultant van games-maker Valve.

Varoufakis kan overtuigend zijn, maar ook prekerig: ‘Ik weet wat goed voor je is’. Hij is gewend aan journalisten die geen specialist zijn en aan het publiek in collegezalen. Hij presenteert de ideale oplossing in een betere wereld, los van de politieke realiteit van de dag. Omdat de dynamiek van de eurogroep en de Europese Raad anders is, harder, durft niemand te voorspellen of hij naast een goed redenaar ook een effectief onderhandelaar kan zijn.

Varoufakis spreekt in ieder geval zijn talen en kan zich goed aanpassen aan verschillende omgevingen. Hij heeft zowel de Griekse als de Australische nationaliteit en werkt onder meer in de VS. Hij is pas de laatste jaren actief geworden binnen de socialistische ‘radicaal-linkse’ partij Syriza, maar kent de Griekse elite van binnenuit.

Zijn dochter Xenia woont na de scheiding van haar ouders sinds 2005 met haar moeder in Australië. Varoufakis kreeg kort na die scheiding een relatie met beeldend kunstenaar Danae Stratou, met wie hij gezamenlijke kunstprojecten heeft gedaan en reizen maakte die hem ook politiek hebben gevormd.

Vanaf het begin van de crisis heeft hij fanatiek geschreven en gedebatteerd, allemaal na te lezen op zijn blog. Als minister is hij van plan te blijven bloggen. „Natuurlijk zullen mijn berichten minder frequent en korter worden. Maar ik hoop dat te compenseren met sappiger inzichten en commentaren.”