Wie liet toch lucht uit de ballen lopen?

In de Super Bowl staat New England Patriots tegenover Seattle Seehawks. Een dispuut over zachte ballen gaat vooraf.

Boven: quarterback Tom Brady. Onder:De ballen voor de Super Bowl krijgen extra aandacht in de fabriek in Ohio.
Boven: quarterback Tom Brady. Onder:De ballen voor de Super Bowl krijgen extra aandacht in de fabriek in Ohio. Foto’s AFP en AP

In aanloop naar de Super Bowl, zondag tussen de New England Patriots en titelverdediger Seattle Seahawks is sportminnend Amerika in de ban van elf ballen met te lage luchtdruk. In plaats van voorbeschouwingen op de finale woedt in de media een debat over de kwestie wie lucht liet ontsnappen aan de footballs waarmee de Patriots op 18 januari de Indianapolis Colts met 45-7 versloegen.

De ballen waren een uur vóór de wedstrijd nog getest en goed bevonden door het scheidsrechterskorps. In de pauze bleek dat elf van de twaalf ballen die de Patriots gebruikten niet of niet meer voldeden aan de voorgeschreven minimumdruk. Ze hadden dus nooit mogen worden gebruikt.

Voordeel van minder harde ballen? Meer grip voor de Patriots. Het was waarschijnlijk opzet. De nationale footballbond NFL onderzoekt de affaire. Daarbij draait het om de vraag wie er na de referees toegang had tot de footballs en vooral ook of diegene handelde in opdracht van trainer Bill Belichick of quarterback Tom Brady.

Het schandaal met de elf te zachte ballen zegt veel over de Amerikaanse sportcultuur. Twee dominante onderdelen ervan zijn met elkaar in botsing gekomen: winnen tegen elke prijs, liefst als underdogs. De onuitgesproken veronderstelling is dat die winst wordt behaald met talent, discipline, wilskracht én goudeerlijk spel.

Kampioenen zijn niet alleen sportief de beste; ze hebben ook het karakter dat hen tot lichtend voorbeeld maakt voor de natie. Bedriegers en oplichters kunnen op geen enkele sympathie rekenen. De scheidslijn tussen bewondering en minachting is dun, zoals wielrenner Lance Armstrong en golfer Tiger Woods ondervonden.

Geknipt voor Hollywood

De kern van de Patriots wordt gevormd door Bill Belichick en Tom Brady. Trainer Belichick is sinds 2000 aan de ploeg verbonden, quarterback Brady meldde zich een jaar later. Beiden zijn geknipt voor Hollywood. Belichick door zijn obsessieve vakmanschap, gekoppeld aan een nors karakter en een morsig uiterlijk. Niemand weet meer van football dan hij en dat straalt hij graag uit. Spelbepaler Brady vanwege zijn mentaliteit (‘cool under pressure’) in het veld en zijn avontuurlijke leven erbuiten – hij is getrouwd met topmodel Gisele Bündchen.

De afgelopen week waren Belichick en Brady de controle over de situatie even kwijt. In persconferenties, die live werden uitgezonden, zochten ze naar woorden om hun onschuld te verklaren. Ze wisten vanzelfsprekend absoluut nergens van. Brady vroeg zich af of het land niets beters had te doen. Bijvoorbeeld zich druk maken over jihadisten in het Midden-Oosten.

Die afleidingsmanoeuvres werkten niet. In plaats daarvan werd het minder zuivere sportverleden van Belichick opgerakeld. In 2007 was hij betrokken bij het illegaal filmen van de instructies aan spelers van de trainersstaf van New York Jets. Daar werd hij door de nationale footballbond NFL voor beboet met een half miljoen dollar. Van Brady werden citaten uit het archief gehaald waarin hij verklaarde het liefst met zachte footballs te spelen, vanwege de betere grip.

Beroerd moment

Voor de NFL komt de rel op een beroerd moment. Kort voor de Super Bowl zag de bond zich genoodzaakt een detectivebureau en een jurist in te schakelen. Het is dit seizoen niet het eerste onderzoek. Eerder schakelde voorzitter Roger Goodell de FBI in bij de affaire rond speler Ray Rice, die zijn vriendin (inmiddels echtgenote) bewusteloos had geslagen in een lift in gokparadijs Atlantic City.

De bond verslikte zich in de impact van de kwestie en raakte daarna verstrikt in een debat over huiselijk geweld. De FBI constateerde onlangs dat de NFL in de zaak niet te kwader trouw heeft gehandeld. Er was hooguit sprake van een hoogst ongelukkige samenloop van omstandigheden. Even later bleek de bond de impact van hersenletsel als gevolg van charges te hebben verdoezeld. Eerst huiselijk geweld, daarna hersenbeschadiging, nu te zachte ballen. Hoeveel affaires kan een sportbond in één seizoen aan?

De media vermaken zich nu met Deflategate of Ballghazi – een woordspeling op de aanval in 2012 op het Amerikaanse consulaat in Benghazi (Libië), een hoofdpijndossier voor Obama. De Super Bowl is nog ver weg.