Het recht op onbereikbaarheid

Dat je altijd bereikbaar bent, betekent niet dat je dat ook altijd zou moeten zijn, blijkt uit 63 onderzoeken. Controle is goed, stress niet. Zeg eens tegen je baas dat je telefoon uit staat.

illustratie tomas schats
illustratie tomas schats

Thuiskomen betekent niet dat je klaar bent met werken. Of je die mail gisteravond écht had moeten beantwoorden, is een tweede. We zijn altijd en overal bereikbaar. De gevolgen ervaren we dagelijks, maar wat zegt de wetenschap erover?

Er is relatief weinig onderzoek naar gedaan, om precies te zijn 63 studies in de afgelopen achttien jaar. Onderzoeker Svenja Schlachter, PhD-kandidaat aan de Universiteit van Surrey, bundelt deze onderzoeken en gaat na of het een goede of slechte ontwikkeling is om constant bereikbaar te zijn. „We maken een overzicht van de effecten op werknemers, het bedrijf én de kwaliteit van de communicatie. Het geeft een goed beeld en inzicht in de informatie die we nu nog missen”, zegt Schlachter.

Resultaten van deze onderzoeken wijzen niet duidelijk één kant op. Het ene onderzoek concludeert dat constante bereikbaarheid voor de werknemer eigenlijk wel goed is: je kunt overal werken en bent lekker flexibel, wat weer een goede balans geeft tussen de werk en privéomgeving. Toch kan het er ook voor zorgen dat je je werk minder makkelijk loslaat. Het zorgt voor stress, niet alleen bij jou, ook binnen de familie. Uit een enquête van het Amerikaanse onderzoeksbureau Gallup blijkt dat hoe vaker je buiten kantoortijden bereikbaar bent, des te meer werkstress je ervaart.

Deze negatieve effecten hebben nu de overhand. Het gevoel van controle – lekker thuiswerken als de loodgieter langskomt – wordt overspoeld door een gevoel van stress. Dat komt doordat de meerderheid denkt altijd overal antwoord op te moeten geven. „We moeten ervoor zorgen dat het positieve gevoel weer de overhand krijgt.”

Dat is niet makkelijk in een maatschappij waarin we 24 uur per dag met elkaar in verbinding staan. Er heerst een cultuur van verwachtingen: als iedereen het doet, doe ik ook mee. Dat is een te passieve manier van omgaan met het probleem, denkt Schlachter. Een beter voorbeeld zijn Duitse bedrijven zoals BMW, waar werknemers na zes uur geen werkmail meer mogen lezen, ‘het recht op onbereikbaarheid’.

Het terugdraaien van technologische ontwikkelingen is geen optie, maar dat betekent niet dat je altijd maar bereikbaar moet zijn. „Het is niet makkelijk, maar zeg eens tegen je baas dat je telefoon een avondje uit staat. En sta er meer bij stil. „Waarom gebruik ik mijn telefoon? Wil ik het wel en is het wel echt nodig? Maar het vraagt ook wat van de werkgever, die moet het beleid aanpassen.”