Help, de Hollanders komen!

Studeren in Vlaanderen is goedkoper. Zijn Vlaamse universiteiten bang voor een invasie van Nederlanders nu de basisbeurs verdwijnt?

„Onze aula’s zitten al vol”, zegt de rector van de Universiteit Antwerpen. Vorig jaar april bouwden Leuvense studenten een houten collegezaal op de binnenplaats van hun universiteit.
„Onze aula’s zitten al vol”, zegt de rector van de Universiteit Antwerpen. Vorig jaar april bouwden Leuvense studenten een houten collegezaal op de binnenplaats van hun universiteit. Foto AFP

‘Onze aula’s zitten al vol.” Met die noodkreet wil de Antwerpse rector Alain Verschoren aandacht voor een probleem aan zijn universiteit: de snelgroeiende instroom van studenten uit Nederland.

Het worden er alleen maar meer, vreest Verschoren, nu in Nederland het basisbeurssysteem wordt afgeschaft. Aan de Universiteit Antwerpen studeren nu al 1.899 Nederlanders. „Dat is één op de tien”, zegt de rector. „En als straks in Nederland die beurs wegvalt, worden de Vlaamse troeven nóg groter. Ik maak me echt zorgen.”

Wat zijn die Vlaamse troeven? In Nederland bedraagt het collegegeld 1.906 euro, in Vlaanderen vanaf september 890. ‘Op kamers gaan’ in Amsterdam kost gemiddeld 538 euro per maand. ‘Op kot’ in Leuven of Antwerpen: 300 euro. Tel uit je winst, toch?

„Dat studeren hier goedkoper is, is mooi meegenomen, maar als argument niet doorslaggevend”, zegt Roderik Schobben, praeses van de Nederlandse studentenvereniging KSV Hollandia Lovaniensis in Leuven. Veel leden van KSV, in 1886 opgericht, gingen de grens over omdat ze in Nederland werden uitgeloot voor medicijnen of diergeneeskunde.

Schobben, student tandheelkunde, heeft begrip voor de zorgen van de Antwerpse rector. „De Vlaamse overheid investeert in ‘dure’ Nederlandse studenten genees- en tandheelkunde. Als die dan na hun studie huiswaarts keren, begrijp ik dat sommige Vlamingen denken: we pompen geld in Nederlanders zonder er iets voor terug te krijgen.”

Mondige Nederlanders

Volgens Europese wetgeving hebben studenten uit alle landen gelijke rechten op onderwijs in heel Europa. Het debat dat zijn Antwerpse collega nu uitlokt, heeft dan ook „weinig zin”, zegt Rik Torfs, rector van de Katholieke Universiteit Leuven.

„Hier is iedereen welkom, ook verstandige Nederlanders – of is dat een pleonasme?” Torfs, tevens publicist en columnist, staat in Vlaanderen bekend om zijn subtiele, maar vileine grappen. Torfs: „Nederlanders doen hun mond gemakkelijker open, ook al hebben ze niks te zeggen. Maar toch: dat verlevendigt het debat.”

Aan zijn universiteit studeren 1.917 Nederlanders. „Die hebben toegevoegde waarde.” Een van Torfs’ vicerectoren is een Nederlander. „Ik sta daar nooit bij stil. Dit is een internationale universiteit en je wordt met z’n allen juist beter van die samenkomst van verschillende stijlen en culturen.”

De KU Leuven heeft een speciale website voor Nederlanders waarop wordt uitgelegd hoe een student zijn Nederlandse studiefinanciering ‘over de grens mag meenemen’. Dat in Nederland de basisbeurs verdwijnt, betreurt Torfs. „Het is slecht voor de democratie van het hoger onderwijs.” Maar voor een ‘Hollandse invasie’ is hij niet bang. „Lager collegegeld was nooit de trigger. Studenten komen naar Leuven vanwege de kwaliteit.”

Vergeleken bij de KU Leuven (55.000 studenten) is de Antwerpse universiteit met 20.000 studenten „betrekkelijk klein”, zegt Nederlander Michiel Verweij, die dertig jaar geleden als student aankwam in Leuven. Hij woont en werkt er nog altijd. „Aan de Universiteit Antwerpen ben je met tweeduizend Nederlanders nadrukkelijk aanwezig. In Leuven, met in totaal negenduizend buitenlandse studenten, vallen de Nederlanders nauwelijks op.”

Dietse droom

Leuven heeft altijd al veel Nederlanders aangetrokken, zegt Verweij, die historisch onderzoek deed. „Alleen al in de periode 1453-1485 studeerden in Leuven ruim honderd mensen uit Zierikzee.”

‘Leeft den schonen Dietsen droom’, luidt een zin uit het clublied van studentenvereniging KSV, waarvan Verweij ook lid was. De ‘Dietse’ (Groot-Nederlandse) gedachte bepaalt het lied, dat Verweij nog uit zijn hoofd kent. „‘Een Nederland dat vrijheid werd, en Vlaanderen een Franse knecht’ – tsja, hoe zal ik dat nu eens uitleggen”, lacht Verweij beschaamd.

In de jaren voor de Tweede Wereldoorlog leefde volgens hem in Leuven een sterk anti-Belgisch sentiment. „Het KSV-lied vertolkte de Groot-Nederlandse gedachte. Maar het lied wordt wijselijk genoeg nooit meer gezongen.”

Ter ere van de geboorte van de Nederlandse prinses Christina in 1947 trokken KSV’ers nog gehuld in jacquet per koets door de straten van Leuven, zegt Verweij. „Maar dat zie ik nu niet snel meer gebeuren.”

Genoeg Vlamingen die ons arrogant vinden, zegt huidig KSV-praeses Schobben. „Ze hebben soms het idee dat wij denken dat we boven hen staan.” Zijn advies: „Ga hier in Vlaanderen niet de nationalistische Nederlander uithangen.”

Wat hij in zijn tandheelkundestudie in Leuven oppikt „wekt vaak verwondering” bij zijn familie, zegt Schobben. Mijn vader is tandarts, mijn oom orthodontist: zij kijken raar op als ik ze vertel hoe sommige zaken in België worden aangepakt. Tegelijk zijn Belgen soms verbaasd over de Nederlandse tandheelkunde. Mijn geluk is dat ik kennis uit beide culturen meekrijg.”