Saoedisch regime verwerpelijk maar wel een bondgenoot

De betrekkingen tussen Nederland en Saoedi-Arabië zijn goed, meldt de Rijksoverheid op een website die een overzicht geeft van de contacten met het buitenland. „Het land is kansrijk voor het Nederlandse bedrijfsleven, vooral op het gebied van waterbeheer, infrastructuur, onderwijs en energie.” De banden met Riad „verlopen direct via de politieke leiders van het land”.

Tegen die achtergrond is het niet vreemd dat het kabinet heeft besloten zaterdag een hoge afvaardiging op condoleancebezoek te laten gaan bij de Saoedische koning Salman bin Abdulaziz, de opvolger van koning Abdullah, die vrijdag is overleden. Een dergelijk bezoek heeft een symbolisch karakter, wat niet betekent dat het onbelangrijk is. Namens Nederland bracht koning Willem-Alexander, vergezeld van minister van Buitenlandse Zaken Koenders, de condoleances aan de nieuwe Saoedische koning over.

In de politiek en daarbuiten klonk afgelopen dagen kritiek op het besluit zo’n zware delegatie te sturen. Moest Nederland nu werkelijk zijn staatshoofd afvaardigen om de laatste eer te bewijzen aan een heerser in wiens land kritiek hardhandig de kop wordt ingedrukt? Waar van vrijheid van meningsuiting en godsdienst geen sprake is? En waar lijfstraffen en zelfs onthoofdingen bij de praktijk van het strafrecht horen? Nog maar enkele weken geleden hekelde Koenders de straf van duizend zweepslagen (plus tien jaar cel en een boete van 190.000 euro) waartoe de Saoedische blogger Raif Badawi is veroordeeld voor ‘het beledigen van religie’. „Lijfstraffen zijn in strijd met de internationale mensenrechtenverdragen”, verklaarde hij.

Er zijn nog meer redenen om afkeer te hebben van het Saoedische regime, zoals de ondergeschikte positie van de vrouw en de export van een zeer onverdraagzame stroming in de islam, het wahabisme. Maar Saoedi-Arabië is ook een belangrijke economische partner van Nederland en een bondgenoot in de strijd tegen de Islamitische Staat. Een internationaal georiënteerd land als Nederland kan het zich slecht veroorloven alleen banden te onderhouden met landen die aan onze normen voldoen.

Lang is de westerse steun voor autoritaire regimes in de Arabische wereld gerechtvaardigd met het argument dat dit de stabiliteit in de regio ten goede kwam. De laatste jaren is steeds duidelijker geworden dat die vermeende stabiliteit juist gevaarlijk extremisme in de hand kan werken. Dat kan voor het Westen reden zijn de banden met Saoedi-Arabië te heroverwegen. Maar de rouwplechtigheden rond het overlijden van een koning zijn nou net niet de goede gelegenheid om een nieuwe koers in te zetten.