Planetoïde scheert langs aarde - welk gevaar vormen ruimterotsblokken?

2004BL86
2004BL86 NASA

De 325 meter grote ‘aardscheerder’ 2004BL86 die afgelopen nacht op veilige afstand de aarde passeerde, blijkt een ‘maantje’ te hebben, met een doorsnee van 70 meter. Je kan ook zeggen dat het een dubbelplanetoïde is. BL87 kwam met zijn compagnon tot op 1,2 miljoen kilometer van de aarde, ruim drie keer de afstand aarde-maan. Het ruimterotsblok was niet met het blote oog te zien, maar wel met een goede kijker. Het maantje is ontdekt met radarmetingen door de 70 meter grote antenne van NASA’s Deep Space Network in Goldstone, Californië. Het is verre van uniek dat planetoïden getweeën door het zonnestelsel reizen. Van de grote rotsblokken (boven de 200 meter) die in de buurt van de aarde komen heeft ruim 15 procent een of twee metgezellen.

Zoals zijn naam al verraadt is 2004BL86 in 2004 ontdekt. De komende 200 jaar zal hij niet meer in de buurt van de aarde komen. Als een meteoriet van deze grootte op aarde inslaat, kan hij een krater van ongeveer vijf kilometer veroorzaken – een grote ramp, maar niet van de omvang als de klap waarmee een meteoriet of komeet 65 miljoen jaar geleden het tijdperk van de dinosaurussen beëindigde. Die krater mat 180 kilometer. Met de passage van 2004BL86 moet de aarde tot 2027 wachten tot er weer zó’n groot rotsblok zó dichtbij komt. Dan passeert het rotsblok 1999AN10 – met een doorsnede van circa 650 meter – op 390.000 kilometer afstand, ongeveer dezelfde afstand als de maan, dichterbij, maar niet gevaarlijk. Planetoïden van deze omvang slaan gemiddeld eens in de 150.000 jaar in.

Gevolgen voor u

Op internet kun je vrij precies laten berekenen wat de gevolgen van een inslag zijn. Op deze website kun je zelfs kijken wat er van je woonplaats overblijft na een inslag.

Sinds de jaren tachtig houdt de NASA steeds beter in de gaten welke rotsblokken dicht bij de aarde komen. En dichtbij is ruim geformuleerd: alles binnen 50 miljoen kilometer, eenderde van de afstand tot de zon. Pas als ze groter zijn dan 100 meter ontstaat bij inslag een krater. Als ze kleiner zijn exploderen de meteorieten in de lucht. Dat kán nog veel schade opleveren, zoals bij de beroemde ‘inslag’ in Tunguska, in 1908. Dat was een meteoriet van 30 meter, die in de atmosfeer explodeerde en 2000 vierkante kilometer Siberisch bos platlegde. Dat wil je niet boven Amsterdam, maar een wereldwijde ramp wordt het niet. Die komt pas om de hoek bij een meteoriet van 10 kilometer of groter, zoals die van de inslag die die dinosauriërs de das omdeed. Volgens de huidige berekeningen komen er nu vier wel eens in de buurt van de aarde. Inslagkans: eens in de 89 miljoen jaar.

Onberekenbare kometen

Alles onder controle? Nee. Er is één categorie die zich onttrekt aan alle inventariseerdrift van de NASA. Dat is een eventuele komeet uit de Kuipergordel aan de rand van het zonnestelsel, die door Jupiter met 50 kilometer per seconde richting aarde wordt gestuurd. Twee keer zo snel als gewone kometen en planetoïden. Maar gelukkig. NASA-astronomen hebben uitgerekend dat zo’n verre bezoeker de aarde slechts eens in de 43 miljoen jaar treft.

Maar ook een heel kleine inslag kan ongemak veroorzaken. In augustus 1992 liep in Oeganda een jongen buiten rond, en páts. Klein steentje op het hoofd, au! Niks aan de hand verder. Maar het was een meteoriet. Hetzelfde jaar had scholiere Michell Knapp uit Peekskill, New York, echt geluk. Niet zijzelf, maar haar auto werd getroffen door een meteoriet – van twaalf kilo. Háár grootste probleem was dat de autoverzekering weigerde uit te betalen.

Lees ook “De vallende ster als vallende druppel”, een artikel van begin vorige maand uit NRC Handelsblad over het effect van een meteorietinslag.