‘Elke asielzoeker kost 25.000 euro per jaar’

Dat zei oorlogsjournalist Arnold Karskens in de Volkskrant

illustratie Martien ter Veen
illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

Oorlogsjournalist Arnold Karskens is nooit te beroerd om een duidelijke uitspraak te doen. „De hele asielprocedure in de Europese Unie wordt geregeerd door de maffia”, zei hij onlangs in de rubriek ‘Nieuwsbreak’ van de Volkskrant. „Alleen de zeer rijken kunnen zich de tocht naar Europa veroorloven.” Dat kan beter, vindt hij: „Als je nagaat dat elke asielzoeker 25.000 euro per jaar kost, kun je van hetzelfde geld duizenden mensen in het Midden-Oosten helpen.” Zou dat kloppen, 25.000 euro per asielzoeker? We gaan het checken.

Waar is het op gebaseerd?

Karskens gebruikte het bedrag eerder ook in een opiniestuk in NRC Handelsblad. Daarin noemde hij het ministerie van Veiligheid en Justitie als bron. Volgens de website van het ministerie heeft staatssecretaris Teeven (VVD) de 25.000 euro ook genoemd in een recente toespraak.

En, klopt het?

Het is redelijk eenvoudig om te berekenen wat de opvang van een asielzoeker kost: je neemt de kosten die in een jaar zijn gemaakt door het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers) en deelt die door het aantal asielzoekers in dat jaar. Voor 2013 – het meest recente jaar waarover de cijfers beschikbaar zijn – kom je zo op een bedrag van 23.667 euro per asielzoeker per jaar. Voor eerdere jaren komt een vergelijkbaar bedrag naar voren, dat schommelt rond de 22.500 euro.

Maar dan zijn we er nog niet helemaal, want dit zijn alleen de kosten voor de opvang. Er zijn nog twee andere instanties betrokken bij de asielprocedure: de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), die alle asielaanvragen beoordeelt, en de Dienst Terugkeer & Vertrek (DT&V), die zich, de naam zegt het al, bezighoudt met de terugkeer van asielzoekers die niet mogen blijven.

We bellen met het ministerie van Veiligheid en Justitie. Een woordvoerder laat ons weten dat de 25.000 euro van staatssecretaris Teeven gebaseerd is op een combinatie van de kosten voor opvang (het COA dus) en de IND. Het ministerie gaat uit van gemiddeld 22.000 euro voor opvang en telt daarbij de kosten op die de IND maakt voor een asielverzoek en een eventuele beroepszaak, respectievelijk 2.617 en 596 euro. In totaal: ruim 25.000 euro.

Dan ontbreken de kosten voor terugkeer en vertrek nog. Die vinden we in de Rijksbegroting. Daar zien we ook dat de overheid jaarlijks een bijdrage levert aan Vluchtelingenwerk Nederland. Als we voor 2013 deze kosten optellen bij de bijdrage voor het COA komen we uit op een bedrag van 417 miljoen euro. Het CBS raamt het aantal asielaanvragen in 2013 op 14.390. Als we de kosten delen door dit aantal, kom je uit op een bedrag van ruim 29.000 euro per asielzoeker. Tel daarbij de individuele procedurekosten van de IND op en je komt uit op een gemiddelde van ongeveer 32.000 euro.

Samengevat: in de meest nauwe definitie, alleen opvang, kost een asielzoeker ongeveer 22.500 euro per jaar. Wanneer je de kosten van de IND meerekent, zoals het ministerie doet, kom je uit op ruim 25.000. In de meest brede definitie, waarbij ook de kosten van terugkeer en overheidssubsidies aan Vluchtelingenwerk zijn meegenomen, komen we uit op 32.000 euro. Het genoemde bedrag van 25.000 euro kan beschouwd worden als een bescheiden middenweg.

Conclusie

Hoe hoog de kosten van een asielzoeker zijn, hangt ervan af wat je precies meerekent. De gemiddelde jaarlijkse kosten voor de opvang van asielzoekers schommelden tussen 2010 en 2014 rond de 22.500 euro. Wanneer we voor 2013 ook de kosten voor IND, terugkeer en de bijdrage aan Vluchtelingenwerk meerekenen komen we op een bedrag van 32.000 euro per asielzoeker.

De 25.000 euro van Arnold Karskens is een bescheiden middenweg. We beoordelen de stelling daarom als grotendeels waar.

Ook een bewering zien langs komen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt