Senaat doet nog altijd moeilijk over gekozen burgemeester

Een initiatiefwetsvoorstel dat is omarmd in het regeerakkoord. Steun van 142 Tweede Kamerleden. Het kan bijna niet meer misgaan met het plan van Kamerlid Gerard Schouw (D66) om burgemeestersbenoemingen uit de Grondwet te halen. Zou je denken.

Toch traineert de Eerste Kamer behandeling van het wetsvoorstel. Het was in oktober klaar voor debat, maar na eerder uitstel is dat nu verschoven naar april. En cruciale partijen dreigen tegen te stemmen. De realisatie van de D66-droom van gekozen burgemeesters is niet dichterbij dan toen minister Thom de Graaf (nu senator) tien jaar geleden aftrad. Hij deed dat omdat de senaat – Ed van Thijn voorop – een vergelijkbaar voorstel verwierp.

Belangrijkste criticus is opnieuw een PvdA-senator, Klaas de Vries. Dat is opmerkelijk: hij was ooit de minister die in 2002 het oorspronkelijke voorstel indiende om de burgemeestersbenoemingen uit de Grondwet te halen. Inmiddels vindt hij dat een onzalig idee. „Het is al jaren de praktijk dat de minister van Binnenlandse Zaken bij benoemingen de voordracht van de gemeenteraad volgt”, zegt De Vries. Hij ziet daarom geen noodzaak meer om de Grondwet aan te passen.

Het is onduidelijk wat het CDA wil. Partijleider Sybrand van Haersma Buma (CDA) sprak zich vorig jaar plotseling uit vóór direct gekozen burgemeesters, maar CDA-senator Sophie van Bijsterveld vindt het „niet opportuun om te zeggen” of zij die mening deelt.

PvdA en CDA willen met het debat wachten tot minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) in april met scenario’s voor toekomstige benoemingen komt.

In mei treedt de nieuwe senaat aan, en verder uitstel vertraagt de initiatiefwet zo met vier jaar. Voor een Grondwetswijziging zijn immers twee rondes nodig, met in tweede aanleg een tweederde meerderheid in beide Kamers. De Vries vertrekt in mei en wil het voorstel sowieso behandelen. „Ik heb er in al die jaren zo veel tijd in gestopt.”