Al een jaar belooft de NAM sommetjes over de risico’s

Morgen is er in de Kamer een hoorzitting. Moet de gaskraan in Groningen dicht? De partij van de minister, VVD, is tegen.

Handen zijn zichtbaar door een scheur in de muur van een woning in Bedum. Twee families in het Groningse aardbevingsgebied worden de komende 2 jaar 24 uur per dag met 32 camera’s gevolgd voor het project De stille beving. Bij een beving worden beelden opgenomen door de camera’s die in en om het pand zijn geplaatst. Trillingsmeters registreren de kracht van de beving. Bovendien nemen microfoons het geluid op dat er aan voorafgaat. Foto: ANP/Catrinus van der Veen
Handen zijn zichtbaar door een scheur in de muur van een woning in Bedum. Twee families in het Groningse aardbevingsgebied worden de komende 2 jaar 24 uur per dag met 32 camera’s gevolgd voor het project De stille beving. Bij een beving worden beelden opgenomen door de camera’s die in en om het pand zijn geplaatst. Trillingsmeters registreren de kracht van de beving. Bovendien nemen microfoons het geluid op dat er aan voorafgaat. Foto: ANP/Catrinus van der Veen

Groningen houdt zijn adem in. Zal minister Kamp (Economische Zaken, VVD) de gaskraan verder dichtdraaien, verder dan hij in december besloot? Behalve de VVD sturen de Kamerfracties daarop aan. De veiligheid van de Groningers staat op het spel. Hun huizen scheuren door gaswinning, schuren storten in. Morgen houdt de Tweede Kamer hierover een hoorzitting, de derde in twee jaar tijd.

Vlak voor Kerst kondigde minister Kamp aan dit jaar geen 42,5 miljard maar 39,4 miljard kubieke meter aardgas te winnen. Kosten voor de schatkist: 700 miljoen euro. Dat doet hij op advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). Tegelijkertijd wil hij 60.000 Groningse huizen laten versterken op kosten van gaswinningsbedrijf NAM, de eerste 3.000 dit jaar, volgend jaar 5.000. Alleen laten de bouwnormen nog op zich wachten.

Maar de Groningers nemen hier geen genoegen mee. Waarom draait de minister de gaskraan niet verder dicht? De toezichthouder drong er twee jaar geleden al op aan de gaswinning „zo snel en zo veel als realistisch mogelijk” terug te brengen omdat er meer en zwaardere aardbevingen dreigen. Bijvoorbeeld naar 30 miljard kubieke meter per jaar. Dat kan. Dat brengt de ‘leveringszekerheid’ niet in gevaar, becijferden Gasunie (gasnet) en Gasterra (gashandel), zolang er in een strenge winter meer gas opgepompt mag worden.

Ervaringen met minder winnen bieden hoop. In het kwetsbare Loppersum is de gaswinning begin vorig jaar met 80 procent teruggeschroefd. Al na twee maanden waren er minder aardbevingen. Er zijn aanwijzingen, schrijft het SodM, „dat je door aan de gaskraan te draaien invloed kunt uitoefenen op het aantal bevingen en de kracht ervan”.

Maar „een acceptabel risiconiveau” kan de toezichthouder niet garanderen. De bodem blijft beven. Je kunt versterken wat je wilt, zegt Tweede Kamerlid Agnes Mulder (CDA), maar „het gaat om de veiligheid nu”. Kamerleden willen weten hoe onveilig Groningen is. Afgelopen jaar zijn de aardbevingen de dichtbebouwde stad ‘binnengedrongen’. Welke risico’s vindt de overheid acceptabel? Hoe erg kan het worden? Kunnen scholen, bruggen, flats instorten?

CDA: ‘Dit siert de NAM niet’

Vorig jaar februari al beloofde de NAM de veiligheidsrisico’s voor het hele Groningse winningsgebied in kaart te brengen. Alleen zijn die rekensommetjes nog niet naar buiten gebracht. Ook het Staatstoezicht op de Mijnen heeft ze niet gemaakt. Agnes Mulder gaat de directeur van de NAM morgen vragen waarom die analyse zo is vertraagd. Het CDA-Kamerlid: „Ik heb er in oktober al om gevraagd. Dit siert de NAM niet.”

Sterker: dit voedt het wantrouwen onder Groningers. Jarenlang ontkende de NAM, joint venture van Shell en ExxonMobil, een verband tussen gaswinning en bevingen. Minister Kamp trok 2013 uit voor meer onderzoek. Het bracht Groningen stilstand maar later opstand toen bleek dat de NAM, tegen het veiligheidsadvies in, tóch een recordhoeveelheid gas uit de bodem had gehaald. En toen deze maand uit een conceptrapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid bleek dat bij de jarenlange gaswinning de veiligheid van de Groningers stelselmatig is genegeerd, bereikte de boosheid een voorlopig hoogtepunt.

Dit gasbesluit van de minister is „misleidend”, concludeert Lambert de Bont, bestuurslid van de Groninger Bodem Beweging, de belangenclub van gedupeerde bewoners. „We worden nog steeds voor de gek gehouden. De begroting moet rond, onze veiligheid is ondergeschikt. En intussen gaat de minister pleisters plakken met versterkingsmaatregelen. Dat werkt niet. Het proces van vernielen gaat zo hard en is zo fundamenteel – dat kun je niet tegengaan met wat voor een constructie dan ook. Eerst moeten we veel minder aardgas gaan winnen.”