Griekse verkiezingen: radicaal linkse partij Syriza behaalt net geen absolute meerderheid

Alexis Tsipras, leider vam Syriza.
Alexis Tsipras, leider vam Syriza. EPA / Orestis Panagiotou

De radicaal linkse partij Syriza heeft net niet genoeg stemmen behaald om alleen te kunnen regeren. Met 97,5 procent van de stemmen geteldheeft de partij 36,4 procent van de stemmen behaald - 149 van de 300 zetels.

Dat is dus net geen meerderheid. Toch is het een historische overwinning voor de partij, die in een paar jaar tijd is vernegenvoudigd qua omvang. Als de 40-jarige partijleider Alexis Tsipras (lees hier een profiel €) een regering kan vormen, zal hij de jongste premier zijn van Griekenland in 150 jaar. Tegelijkertijd is Syriza dan de eerste radicale linkse partij ooit die het land regeert.

Syriza staat betekent als ‘antibezuinigingspartij’: de partij is tegen de strenge hervormingen die Griekenland moet doorvoeren in ruil voor internationale miljardensteun. Tsipras zei meteen na de overwinning een einde te maken aan “vijf jaar van vernedering en pijn”.

“Zonder twijfel beëindigt deze uitspraak van het Griekse volk de vicieuze cirkel van bezuinigingen in ons land.”

Andere programmapunten van de partij zijn onder meer de verhoging van het minimumloon van 536 naar 751 euro per maand, herstel van de dertiende maand voor 1,2 miljoen pensioentrekkers, gratis elektriciteit, goedkoper openbaar vervoer en voedselsubsidies voor huishoudens onder het minimuminkomen.

Mogelijk coalitie met onafhankelijke Grieken

De conservatieve partij van premier Antonis Samaras behaalde 27,8 procent van de stemmen. Tsipras heeft vandaag een ontmoeting met de Onafhankelijke Griekse Partij, om mogelijk een coalitieafspraak te maken. De partijen hebben vrijwel alleen hun antibezuinigingsvoorstellen gemeen. Mogelijk wordt Tsipras later vandaag geïnaugureerd.

Onze correspondent Marloes de Koning op Twitter:

Twitter avatar MarloesdeK Marloes de Koning Net geen meerderheid voor #Syriza. Tsipras heeft vanochtend coalitieoverleg met #Kammenos. Ze delen trojkahaat, verder niets. 1/2
Twitter avatar MarloesdeK Marloes de Koning De partij van Kammenos, Onafhankelijke Grieken, is nationalistisch en populistisch. Syriza heeft alle andere partners vrijwel uitgesloten2/2

Syriza heeft drie dagen de tijd een regering te vormen. Lukt dat niet, dan is de nummer twee aan de beurt. Syriza heeft voor een meerderheid in het parlement genoeg aan een kleine partner. Er zijn waarschijnlijk maar twee extra zetels nodig. Mogelijke partners zijn de nieuwe partij To Potami (De Rivier) en de Onafhankelijke Partij, waarmee Tsipras vanmorgen praat.

Wat nu?

Nu Syriza de verkiezingen heeft gewonnen, is de angst in Europa terug dat het land failliet zal gaan. Dat kan effect hebben op de hele eurozone, globale markten en op de euro zelf, die door negentien landen wordt gebruikt. Persbureau AP noteerde een waardedaling van 0,3 procent vlak na het nieuws van de overwinning van Syriza: dat is de laagste stand sinds 2003. Bovendien is de kans dat het geleende geld terugkomt, nog kleiner. De Europese beurzen openen vermoedelijk lager, en ook de Aziatische beurzen lieten verlies zien.

Tsipras wil heronderhandelen over de voorwaarden waarop Griekenland leent (280 miljard euro) van internationale hulpschieters. Het land heeft daardoor moeten snijden in de publieke uitgaven, in de lonen en pensioenen, en de belastingen zijn verhoogd. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF), de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank (ECB), samen ‘de trojka’, controleren of Griekenland zich aan de afspraken houdt. Tsipras noemt de trojka “iets van het verleden”.

Reacties

  • De president van de Duitse Bundesbank Jens Weidmann zei tegen ARD dat hij hoopt dat de nieuwe regering “geen beloften zal maken die het niet kan houden en het land zich niet kan veroorloven”.
  • De Belgische minister Johan Van Overtveldt zei tegen VRT dat er ruimte is voor flexibiliteit, maar niet veel. “De hoeksteen dat Griekenland de regels van de monetaire unie moet respecteren, blijft intact.”
  • Analist David Mackie van JP Morgan zegt dat onderhandelingen tussen de nieuwe regering en schuldeisers “vermoedelijk erg moeilijk” worden maar niet eindeloos kunnen voortduren. “Als Griekenland dit jaar geen verplichten nakomt, zal de economische, financiële en bankencrisis waarschijnlijk leiden tot een overeenkomst, of een twee ronde verkiezingen. Of tot een exit van Griekenland uit de eurozone.”

De verkiezingsuitslag zal het belangrijkste onderwerp zijn vandaag bij een ontmoeting tussen ministers van financiën in Europa.

Lees in NRC Handelsblad:Linkse leider schudde radicale veren af (€), een profiel van Syrizaleider Alexis Tsipras

Lees in NRC Handelsblad:Dit feestje zal niet lang duren (€), een reportage vanuit Athene over de verkiezingsuitslag