Miami lonkt naar Cubaanse markt

Met betere relaties op komst kijken bedrijven in de VS naar Cuba. Ook zonder embargo blijven er de nodige obstakels.

Vervaardiging (foto’s boven en midden) van handgemaakte sigaren in de El Credito Cigar-fabriek in de wijk Little Havana in Miami (Florida).Demonstratie door sigarenmaker voor toeristen in Havana (Cuba).
Vervaardiging (foto’s boven en midden) van handgemaakte sigaren in de El Credito Cigar-fabriek in de wijk Little Havana in Miami (Florida).Demonstratie door sigarenmaker voor toeristen in Havana (Cuba). Foto’'s AP

Rijst, bonen, gekookte ham, tomatenpurée, poedermelk, sardientjes in blik: aan bijna alles is op Cuba tekort. Een schaarste die het leven van veel Cubanen dagelijks tot een overlevingsstrijd maakt. Maar die aan de andere kant van de Straat van Florida ondernemers ook kansen biedt. Zoals aan Mirta López, die in Miami het pakketverzendbedrijf Cuba Envios bestiert.

Vanuit haar zaakje in de wijk Little Havana kunnen Cubanen in de VS bovengenoemde (en vele andere) levensmiddelen naar familieleden op het eiland sturen. Ze kunnen ook zelf dozen vullen en versturen. Maar gewilder zijn López’ kant-en-klare pakketten. Deze worden gewild in Cuba zelf, met producten die ze naar het eiland importeert. „Nu zijn dit nog vooral Europese, Mexicaanse en Canadese spullen, maar straks misschien ook yankee-producten”, legt ze uit te midden van hoge stapels pakken koffie en wc-papier.

López doelt op de kans dat de VS binnenkort hun half eeuw oude handelsembargo tegen Cuba opheffen. Dit nadat de presidenten Barack Obama en Raúl Castro vorige maand simultaan aankondigden alle vijandelijkheid tussen hun landen te willen staken. De historische doorbraak kwam er mede na pleidooien van Cubaans-Amerikaanse zakenlieden.

Mirta López juicht de ontspanning toe: „De hele wereld verkoopt al van alles aan Cuba. En de VS drijven toch ook gewoon handel met China. Het enige verschil is dat daar 1 miljard mensen wonen en op Cuba maar 11 miljoen.”

Cuba mag een relatief kleine en arme markt zijn, op slechts een half uur vliegen of vier uur varen biedt het ondernemers niettemin interessante kansen. De Amerikaanse kamer van koophandel becijferde vorig jaar dat Amerikaanse bedrijven door het embargo jaarlijks 1,2 miljard dollar aan potentiële handel laten schieten.

Onder druk van landbouwstaten als Kansas werden op het embargo de afgelopen jaren al enkele uitzonderingen gemaakt voor voedsel. En ook in andere sectoren zien ondernemers mogelijkheden. In het toerisme, maar bijvoorbeeld ook de bouw en het onroerend goed: na decennia van achterstallig onderhoud kan Cuba wel een opknapbeurt gebruiken. En dan zijn er nog de legendarische Cubaanse rum en sigaren, die nu maar zeer mondjesmaat de VS binnenkomen.

Maffiosi

Maar ook als het embargo mocht verdwijnen, blijven er veel belemmeringen. Toen de Castro’s in 1959 de macht grepen, was Cuba een populaire Amerikaanse vakantiebestemming, waar van alles mocht wat op het vasteland niet kon. Casino’s, hotels, nachtclubs en bordelen waren grotendeels in handen van Amerikaanse ondernemers – niet zelden met banden met de maffia. Het regime van dictator Batista, een marionet van Washington, steunde op enkele gefortuneerde families.

Castro’s guerrilla verjoeg naast Batista ook de maffiosi, ondernemers en rijken. Hun bedrijven en gebouwen werden onteigend. Een halve eeuw later streeft een deel van hen nog altijd naar financiële genoegdoening. Als de voorgenomen detente tussen beide landen doorzet, kan die juridische strijd in alle hevigheid losbarsten. De onteigende families hebben niks te verliezen en veel te winnen. Evenals de advocaten die hen bij zullen willen staan. In de VS en Spanje (veel families zijn oorspronkelijk van Spaanse komaf) bereiden juristen al zaken voor.

Die strijd zal deels ook om merkrecht draaien. Enkele van de gevluchte families begonnen in ballingschap nieuwe fabrieken onder merknamen die ze ook op Cuba voerden. Zo speelt er sinds jaren een hoogoplopend conflict rond Havana Club, het bekendste Cubaanse rummerk. Dit wordt in buitenland namens de Cubaanse staat verkocht door de Franse drankmultinational Pernod Ricard. Maar de merknaam is in de VS ook gedeponeerd door concurrent Bacardi, dat werd opgezet door een gevluchte Cubaanse familie. Ook als het embargo straks opgeheven is, zal een Cuba Libre (rum-cola) in Miami hierdoor niet zomaar met Havana Club geserveerd kunnen worden.

Ook zijn er bijvoorbeeld twee typen Cohiba-sigaren. Van het eiland zelf (gerold door een Cubaans staatsbedrijf) maar ook met tabak uit Nicaragua (van plantages opgezet door gevluchte tabaksfamilies).

Op Calle Ocho, het hart van Little Havana in Miami, levert dit soms verwarrende taferelen op. In de vele sigarenwinkel voor buitenlandse toeristen zijn door het embargo enkel de Nicaraguaanse Cohiba’s te koop. Maar op de Cohiba-asbakken staat juist weer Hecho en Cuba (gemaakt in Cuba). De asbakken zijn imitaties en vallen niet onder het embargo, legt een verkoper uit. „En toeristen vinden Cuba nu eenmaal sexier dan Amerika.”

Toeristen

Andere westerse landen hebben in Cuba al een voorsprong op de Amerikanen. Dit toont het voorbeeld van het voormalige Hilton-hotel in Havana. Direct na de revolutie namen Fidels mannen dit in als rebellenhoofdkwartier. Het hotel werd omgedoopt tot het Habana Libre (Vrij Havana).

Sinds midden jaren 90 wordt het bestierd door een joint-venture van de Cubaanse staat en de Spaanse keten Sol Meliá. Die samenwerking verloopt niet altijd soepel (de Cubanen zijn notoire wanbetalers) maar dat Meliá evenals concurrent Barceló desondanks doorzet, toont hun geloof in de potentie van Cubaanse markt.

Amerikaanse grote hotelketens als Marriott, Hilton en InterContinental lieten vorige maand meteen weten dat ook zij naar Cuba terugwillen, zodra dit mag. Afgelopen jaar reisden 400.000 Amerikanen naar Cuba, van wie driekwart van Cubaanse komaf. Als de relaties volledig normaliseren, zullen meer niet-Cubaanse Amerikanen het eiland willen ontdekken, is de verwachting. „Cuba was ooit een aantrekkelijke Caraïbische bestemming voor Amerikanen”, meldde Marriott-topman Sorenson in een communiqué. „En we verwachten dat het dit opnieuw wordt.”

Pakketverzender Mirta López ziet alleen maar voordelen. „Mensen zullen pakketten blijven versturen, want Cubanen in de VS zullen het nog heel lang veel beter hebben dan hun familie op het eiland. Maar het is goed als alles wat soepeler gaat stromen.”