Kritiek op de Ruyter is zwaar overdreven, zegt de kenner

Dé kenner van admiraal De Ruyter is biograaf Ronald Prud’homme van Reine. Wat vindt hij van de film?

Vanaf deze week is Frank Lammers het gezicht van zeeheld Michiel de Ruyter, die hier is geschilderd door Ferdinand Bol in 1667. Collectie Rijksmuseum
Vanaf deze week is Frank Lammers het gezicht van zeeheld Michiel de Ruyter, die hier is geschilderd door Ferdinand Bol in 1667. Collectie Rijksmuseum

Altijd zal het een spanningsveld blijven, of liever: twee – spanning tussen de historische feiten en de beeldvorming achteraf, én tussen realiteit en artistieke verbeelding. Concreet: Michiel de Ruyter, the movie – stelt die wat voor, gekeken met een deskundig oog?

Ronald Prud’homme van Reine (55) geldt als dé kenner van het leven de zeeheld Michiel Adriaenszoon de Ruyter (1607-1676). In 1996 verscheen zijn biografie, die inmiddels vele herdrukken heeft beleefd.

Heeft u de film gezien?

„Ja, vorige week dinsdag. Het publiek reageerde na afloop enthousiast.”

En u?

„Ik heb me niet verveeld. Het is een echte actiefilm.”

Klinkt zuinig.

„Ik ben geen groot liefhebber van dit genre. Het is nogal een spektakel.”

Heeft u de makers historisch advies gegeven?

„Nee, we hebben een paar mailtjes uitgewisseld. Toen bleek me dat ze niet echt uit waren op historische authenticiteit en dat er bij deze miljoenenproductie geen budget was voor deskundig advies. Toen heb ik ’t maar laten lopen.”

U keek met kromme tenen?

„Het is moeilijk je feitenkennis los te laten, maar tegelijk realiseer ik me dat zo’n film een strak verhaal nodig heeft en dat je allerlei gebeurtenissen moet weglaten en figuren moet samenvoegen om tot een filmverhaal te komen.”

Tot zover de ‘disclaimer’. Nu uw oordeel?

„Acteur Frank Lammers zet een aardige De Ruyter neer, als een eenvoudig man die z’n plicht doet. Merkwaardig vind ik wel dat hij in de loop van de film niet ouder wordt, terwijl het verhaal toch 25 jaar omspant. Door hem ouder te maken, had de film een dramatischer slot kunnen krijgen. Aan het einde van zijn leven had De Ruyter zware pijnen door een niersteen. Eigenlijk wilde hij zijn laatste reis, waarbij hij sneuvelde, niet maken. Hij was door z’n ziekte heel dik geworden, moest zo ongeveer aan boord gedragen worden en lag veel in bed. Toen hij in de strijd door kogels werd geraakt, viel hij van het hoge naar het lage dek. Gemiste kansen: in de film komt dit allemaal niet voor. Misschien was het geld voor een stuntman op.

„Jammer vind ik ook dat de hoofdrol in het scenario nogal vlak blijft. De Ruyter had een groot charisma. Door zijn manschappen werd hij op handen gedragen. Hij was een held van het volk: mensen hadden thuis een prentje van hem aan de muur, boekjes over zijn heldendaden gingen van hand tot hand. Zoiets had best een plek in de film kunnen krijgen, in een scène tussendoor. Dat had De Ruyter wat meer getypeerd als de idool die hij was.”

De held die hij lang gebleven is.

„Ja, eeuwenlang.”

Wat vindt u van de kritiek van actiegroep ‘Michiel de Rover’?

„De Ruyter zo nadrukkelijk in verband brengen met slavernij is zwaar overdreven. Hij heeft in West-Afrika een paar forten heroverd op de Engelsen, die door de Nederlandse West-Indische Compagnie voor slavenhandel werden gebruikt. Zelf heeft hij zich nooit direct met de slavenhandel ingelaten. Had De Ruyter die forten niet heroverd op de Engelsen, dan waren zij, met hun veel omvangrijker slavenhandel vanuit die forten, gewoon doorgegaan.

„Ik vrees dat de demonstranten de geschiedenis van de 17de eeuw niet eens kennen, maar gewoon van het clichébeeld uitgaan dat alles wat Nederlanders ooit op zee en overzee hebben gedaan in het kwade daglicht staat van koloniale uitbuiting en slavernij.”