Kamer laakt bezoek koning aan Riad

Willem-Alexander oogstte dit weekend kritiek omdat hij op de condoleance van koning Abdullah was.

Tijdens het condoleancebezoek in Riad: v.l.n.r: president Petro Porosjenko van Oekraïne, koning Felipe van Spanje, koning Willem-Alexander, president Sisi van Egypte, koning Abdullah van Jordanië, de nieuwe koning Salman van Saoedi-Arabië, president Hollande van Frankrijk en koning Carl Gustav van Zweden.
Tijdens het condoleancebezoek in Riad: v.l.n.r: president Petro Porosjenko van Oekraïne, koning Felipe van Spanje, koning Willem-Alexander, president Sisi van Egypte, koning Abdullah van Jordanië, de nieuwe koning Salman van Saoedi-Arabië, president Hollande van Frankrijk en koning Carl Gustav van Zweden. Foto AP

Koning Willem-Alexander was afgelopen zaterdag één van de buitenlandse vertegenwoordigers die in Saoedi-Arabië op condoleancebezoek gingen bij koning Salman bin Abdulaziz, de opvolger van de afgelopen vrijdag overleden koning Abdullah. De aanwezigheid van de koning heeft tot kritiek geleid uit de Tweede Kamer. Behalve Willem-Alexander maakte ook minister Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) in de Saoedische hoofdstad Riad zijn opwachting.

Volgens GroenLinks-fractieleider Bram van Ojik had Nederland niet zo’n hoge afvaardiging hoeven sturen. „Saoedi-Arabië is een dictatuur die bekendstaat om haar systematische en ernstige mensenrechtenschendingen. We zijn allemaal Charlie, behalve als het om onze oliebelangen gaat, zo lijkt het”, stelt hij in een verklaring. Hij wil de zaak morgen aan de orde stellen tijdens het wekelijkse vragenuurtje in de Kamer. Hetzelfde geldt voor SP-Kamerlid Harry van Bommel. Hij spreekt van „een veel te gewichtige delegatie”. D66-fractieleider Alexander Pechtold meent dat de koning beter een „goed excuus” had kunnen verzinnen om niet aanwezig te hoeven zijn.

Via de Rijksvoorlichtingsdienst liet premier Rutte dit weekeinde weten dat Nederland en Saoedi-Arabië „brede betrekkingen” onderhouden. Daarbij hoort dat „op passende wijze” de laatste eer aan de koning wordt bewezen.

Ook in andere landen was dit weekeinde kritiek te horen op de hoge delegaties die naar Saoedi-Arabië werden gestuurd of op andere uitingen van eerbetoon. In Groot-Brittannië werd bijvoorbeeld verontwaardigd gereageerd op de vlaggen op overheidsgebouwen in verband met het overlijden van koning Abdullah. Namens het Britse koningshuis ging kroonprins Charles naar de Saoedische hoofdstad om de condoleances over te brengen. Ook premier Cameron van het Verenigd Koninkrijk was aanwezig.

Obama morgen naar Riad

Duitsland liet zich vertegenwoordigen door ex-president Christian Wulff. In Duitse media werden wel vragen gesteld waarom bondskanselier Merkel of de huidige bondspresident Joachim Gauck niet waren gegaan. Frankrijk was vertegenwoordigd door president Hollande. De Amerikaanse president Barack Obama gaat morgen naar Riad. Zijn bezoek aan India wordt om die reden iets ingekort.

Saoedi-Arabië kwam vanwege de schendingen van mensenrechten de afgelopen weken volop in het nieuws. Dit had te maken met de straf die de Saoedische blogger Raif Badawi opgelegd had gekregen. Hij is veroordeeld tot duizend stokslagen. Minister Koenders heeft deze straf eerder veroordeeld en er via diplomatieke contacten bij Saoedi-Arabië op aangedrongen deze niet uit te voeren. Ook de Europese Unie heeft deze zaak aanhangig gemaakt. De eerste reeks van vijftig stokslagen is de blogger inmiddels toegebracht. Een tweede reeks stokslagen is na tussenkomst van een arts en door internationale druk uitgesteld.

Vorige maand stelde Koenders in een brief aan de Tweede Kamer naar aanleiding van een rapport van Amnesty International dat Nederland „al jaren” een actieve speler is op het mensenrechtendossier in Saoedi-Arabië. Daarbij wordt van geval tot geval de afweging gemaakt of dit moet via publieke dan wel openbare diplomatie.

Op Twitter ontstond gisteren rumoer omdat uit de foto van het bezoek van koning Willem-Alexander zou blijken dat deze naast de omstreden Syrische president Assad zat. Dit bleek de Spaanse koning Felipe te zijn.