Het gaat niet om die ene iconische foto

Met een reeks beelden over de MH17-crash heeft Pierre Crom gisteren de belangrijkste prijs voor Nederlandse fotojournalisten gewonnen. Was het onvermijdelijk dat de winnende foto betrekking zou hebben op MH17?

Winnaar Binnenland Documentair (enkel beeld): De laatste nacht van Andréa van de Meerendonk, slapend in de woonkamer met haar gezin en hond Yana. Behandelingen tegen haar kwaadaardige hersentumoren mochten niet baten. De schoonmoeder van fotografe Shody Careman is 54 jaar geworden. Culemborg, 14 juli 2014.
Winnaar Binnenland Documentair (enkel beeld): De laatste nacht van Andréa van de Meerendonk, slapend in de woonkamer met haar gezin en hond Yana. Behandelingen tegen haar kwaadaardige hersentumoren mochten niet baten. De schoonmoeder van fotografe Shody Careman is 54 jaar geworden. Culemborg, 14 juli 2014.

Pierre Crom bleef gisteren opvallend stil toen hij op het podium in Fotomuseum Den Haag onder luid applaus de Zilveren Camera in ontvangst nam. De Frans-Nederlandse fotograaf (48) realiseerde zich dat de ramp met vlucht MH17 nog vers in het geheugen ligt van vele Nederlanders. „Als ik een prijs win, is dat geen moment om feest te gaan vieren. Ik denk aan de nabestaanden”, zei hij even later nadat hij door vele collega’s in de zaal was gefeliciteerd. Nederland wordt zelden geconfronteerd met zo’n grote nieuwsgebeurtenis als het afgelopen jaar. Was het onvermijdelijk dat de winnende foto betrekking zou hebben op de ramp met MH17? „Zulk groot nieuws maakt uiteraard een goede kans”, zegt Arno Haijtema, voorzitter van het bestuur van de Zilveren Camera, de belangrijkste prijs voor fotojournalisten. „Maar we hopen wel dat de jury in de eerste plaats altijd kijkt naar de kwaliteit van de ingezonden foto’s.”

Meteen het rampgebied in

Pierre Crom, werkzaam voor ANP en NRC, was op 17 juli in Donetsk, in het oosten van Oekraïne. Anderhalf uur nadat hij had gehoord dat er een vliegtuig was neergestort, reed hij al het rampgebied in. In zijn dagboek voor NRC beschreef hij hoe hij de rookpluimen zag en al snel werd geconfronteerd met de eerste stoffelijke resten. „Ik wist meteen: hier zijn geen overlevenden.” Crom fotografeerde wat hij aantrof en keerde eind oktober opnieuw terug naar het gebied. Daar bleef hij tot aan het moment dat de bergingsmissie in het gebied werd afgerond en de laatste brokstukken naar Nederland gingen. „De kracht van deze fotoserie ligt in het geheel”, meent Haijtema. „Het gaat niet om die ene iconische foto van de ramp maar om de hele reeks. Deze foto’s vertellen een afgerond verhaal. Dat Crom telkens al die momenten heeft vastgelegd, zegt iets over zijn vasthoudendheid.”

Begin 2014 was Crom ook al in Oekraïne, dat nu ruim een jaar wordt verscheurd tussen pro-Russische separatisten en het centrale gezag in Kiev. „Dat hij al in het gebied was zegt ook iets over de kwaliteiten van de fotograaf”, zegt Rolf Rosing, fotoredacteur bij Vrij Nederland en jurylid van de Categorie Buitenland. „Crom had duidelijk de keuze gemaakt om naar Oekraïne te gaan. Dan is het dus niet alleen een kwestie van puur geluk dat hij in de buurt van de ramp was.”

Herdenkingsplek en rouwstoet

Rosing heeft tijdens de jurering veel andere foto’s uit het gebied zien langskomen. „Het is uiteraard een brandhaard waar veel fotografen naartoe zijn gegaan. De meeste beelden die ik heb gezien waren gemaakt tijdens de Maidan-protesten en de annexatie van de Krim. Maar van de rampplek van toestel MH17 heb ik maar één andere inzending gezien.’’

De juryleden van de categorie Binnenland zagen wel veel MH17-beelden langskomen, met name van de rouwstoet en de ceremonies in Nederland. De eerste prijs in de categorie Binnenlands Serie Nieuws ging naar defensiefotograaf Hille Hillinga voor zijn zwart-wit reportage van de derde aankomst van de militaire transportvliegtuigen op Vliegbasis Eindhoven. Fotojournalist Marcel van den Bergh, werkzaam voor de Volkskrant, won in de categorie Binnenlands nieuws Enkel met een foto van de herdenkingsplek voor de familie Wals in het Brabantse Neerkant.

Ook ander groot nieuws uit 2014 werd bekroond. Voor de grote sportevenementen - het WK voetbal en de Winterspelen in Sotsji - werd sportfotograaf Pim Ras, voormalig winnaar van de Zilveren Camera, maar liefst twee keer bekroond. In de categorie Sport Enkel won hij de eerste prijs met zijn foto van de rake kopbal van Robin van Persie in de wedstrijd tegen Spanje tijdens het WK voetbal. Met zijn serie van de Nederlandse successen en teleurstellingen op de Olympische Winterspelen van Sotsji 2014 won hij eveneens de eerste prijs.

Portret van Katja Römer-Schuurman

Robin Utrecht won de derde prijs in de categorie Binnenlands Nieuws Serie met zijn fotoreportage over de Zwarte Piet protesten bij de intocht in Gouda.

De Nationale Portretprijs – dit jaar waren vijf fotografen genomineerd – ging naar Gerard Wessel voor zijn klassieke zwart-wit portret van actrice Katja Römer-Schuurman. De Prijs voor de Vernieuwende Fotojournalistiek – een aanmoedigingsprijs waarmee het bestuur van de Zilveren Camera vernieuwende vormen binnen de fotografie wil stimuleren – ging naar Eefje Blankevoort en Anoek Steketee voor Love Radio, een project dat, twintig jaar na de genocide, het verhaal van het verzoeningsproces in Rwanda vertelt.

664 deelnemers hadden in totaal 5397 beelden in zeven categorieën ingestuurd.