Griekse kiezer daagt Europa uit

Met een grote zege op zak vormt de radicaal-linkse Alexis Tsipras snel een anti-Europese coalitie.

Alexis Tsipras begroet voor het hoofdkwartier van zijn uiterst linkse partijenverbond Syriza enkele aanhangers. Als grote winnaar van de parlementsverkiezingen wordt hij Griekenlands nieuwe premier.
Alexis Tsipras begroet voor het hoofdkwartier van zijn uiterst linkse partijenverbond Syriza enkele aanhangers. Als grote winnaar van de parlementsverkiezingen wordt hij Griekenlands nieuwe premier. Foto AP

Met een onverwacht grote verkiezingsoverwinning op zak, heeft Alexis Tsipras vanochtend meteen laten zien hoe hij die keuze van de Grieken interpreteert. Na vijf jaar crisis en noodmaatregelen kiest het land voor een ander pad en een agressievere toon.

De toekomstige premier Tsipras (40) kreeg bij de verkiezingen gisteren met zijn partij Syriza 149 van de 300 zetels. Een eclatante overwinning, maar net te klein voor een absolute meerderheid. Het was genoeg voor Tsipras om zijn aanhang gisteravond te beloven dat Griekenland „vijf jaar van catastrofale bezuinigingen’ achter zich laat. „Vijf jaar van angst en autoritair beleid, vijf jaar van vernederingen en kwellingen.”

Tijdens de campagne hield Tsipras zijn kruit droog. De toon was geruststellend. Maar vanmorgen al besloot hij een coalitie aan te gaan met een kleine nationalistische partij. De Onafhankelijke Grieken (ANEL) onder leiding van Panos Kammenos zijn tijdens de crisis opgericht en hebben als voornaamste boodschap dat ze tegen de opgelegde bezuinigingen en vooral tegen buitenlandse inmenging zijn. De „trojka heeft van Griekenland een schuldenkolonie gemaakt”, vindt oud-journalist Kammenos, die onmiddellijk zijn steun aan Tsipras gaf.

De alliantie met ANEL is een onnatuurlijke. Het linkse Syriza staat ideologisch ver van het rechtse ANEL, vooral inzake de omgang met buitenlanders. Het is nog niet duidelijk of de verdeelde achterban van Syriza dit eerste grote compromis accepteert, en wat Tsipras aan Kammenos heeft beloofd.

Syriza blijkt voor veel Griekse kiezers de hoop te vertegenwoordigen dat er alternatieven bestaan voor de politiek van bezuinigen. En de durf om op ramkoers te varen. De achterban van de partij gelooft dat een sterke overheid en vooral een sterke politieke wil het verschil kunnen maken.

Tsipras heeft daarbij wel duidelijk gemaakt dat hij wil praten. In de aanloop naar de verkiezingen matigde hij zijn toon en die van de partij, die ook een sterke stroming heeft die uit de euro wil. Hij heeft beloofd dat Griekenland niet van de ene op de andere dag de gemaakte afspraken zal opzeggen.

Een aantal kiezers stemde vooral op Tsipras uit protest tegen de hoge prijs die het land heeft betaald voor de opgelegde bezuinigingspolitiek. Maar Syriza-stemmer Ada Moustri schrok zelf ook even van de uitslag. Ze geloofde niet echt in de beloftes van Tsipras, maar wilde de rest van Europa een boodschap sturen. „Die luidt: ‘Begin eindelijk eens aan de mensen te denken, niet alleen de banken.’ Na demonstreren is dit de enige andere democratische manier.” En als dat bericht niet wordt beantwoord? Stilte.

Al heeft Tsipras zijn toon gematigd, de vele Grieken die niet op Syriza stemden houden hun hart vast. Ze kennen de partij, die tijdens de crisis haar aanhang negen keer zo groot zag worden, als obstinaat, betweterig en dogmatisch – eigenschappen die aan de kant moeten als Syriza wil regeren.

„Misschien is Tsipras superslim”, zegt Julia Areteos, een gepensioneerde lerares Frans die koos voor de zittende conservatieve partij, die stabiliteit en belastingverlaging beloofde. Dat kennissen de afgelopen weken geld van de bank hebben gehaald en extra medicijnen in hebben geslagen, vindt ze overdreven. Maar vraagtekens bij Tsipras als premier heeft ze genoeg: „Hij heeft totaal geen ervaring. Hij heeft nog geen supermarkt geleid.”