‘Girlhood breekt expres met regels banlieuefilm’

Céline Sciamma geeft een ander beeld van de banlieues in ‘Girlhood’. „Ik vind ze prachtig.”

x
x Foto Peter Cox

Na de Charlie Hebdo-moorden richtten alle ogen zich weer op de banlieues – die troosteloze buitenwijken die een broedplaats zijn voor religieus radicalisme en misdaad. Sinds het succes van het rauwe La haine in 1995 is het een populaire locatie voor zowel misdaadfilms als geëngageerd drama: banlieuefilms.

Girlhood (Bande de filles) van Céline Sciamma voegt zich op het eerste gezicht in dit rijtje, maar wijkt door zijn positieve benadering af van het gangbare beeld. De regisseur beaamt: „Na La haine van Mathieu Kassovitz is de banlieuefilm een genre met z’n eigen ingesleten regels geworden”, zegt ze. „Gechargeerd: er is altijd een schoudercamera, een treurige omgeving, hiphop op de band, en een door mannen gedomineerde wereld vol etnische en religieuze spanningen.”

In Girlhood draait het om de 16-jarige, timide Marieme. Ze woont in de banlieue met haar gewelddadige, dominante broer, schoonmakende moeder en jongere zusje. Haar opties zijn beperkt: tienermoeder, een laagbetaald baantje, prostituee of drugskoerier. Om ergens bij te horen, sluit ze zich aan bij een meisjesbende, en daar bloeit ze op. Met stelen en vechten tegen andere meisjesbendes, maar vooral in de veilige omgeving van de groep, waar ze zichzelf kan ontdekken.

Hoewel uw film zich afspeelt in de banlieue zie je in ‘Girlhood’ geen tekenen van religieus fanatisme. Is dat een bewuste keuze?

Girlhood is een coming-of-ageverhaal met wortels in de literatuur. Marieme is een moderne heldin die weigert haar lot te aanvaarden. Door nee te zeggen vindt ze uiteindelijk zichzelf. Mijn film doet hetzelfde: hij weigert te voldoen aan de regels van de banlieuefilm. Girlhood is gestileerd, met zorgvuldig gecomponeerde beelden en met een melancholieke elektronische score in plaats van hiphop. Het is geen sociologisch boek over achterstandswijken, de film is ‘post-banlieue’. Dit betekent echter niet dat je niet iets over de wereld zegt, of over de sociale werkelijkheid.

„Ik ben zelf opgegroeid in een banlieue en vind ze prachtig. De architectuur levert mooie, grafische shots op en zegt ook iets over dromen en het falen ervan. Deze wijken zijn gebouwd met een utopische gedachte die gaandeweg plaatsmaakte voor desillusie.”

Net als uw vorige films ‘Naissance des pieuvres’ en ‘Tomboy’ gaat ‘Girlhood’ vooral over identiteit.

„In Girlhood wil ik laten zien hoe veelvormig mijn personages zijn. Ze hebben meerdere imago’s, meerdere manieren om zich uit te drukken. Het ene moment zijn ze stoer, het andere moment kwetsbaar, melancholiek en eenzaam. Soms zijn het echte diva’s, dan weer kleine kinderen die op bed springen.

„Ik presenteer meerdere portretten van hetzelfde personage. Marieme probeert verschillende rollen uit, ze trekt identiteiten aan als ware het kostuums. In elk nieuw hoofdstuk heeft ze een ander uiterlijk. Maar het zijn rollen die de maatschappij haar opdringt: van het feministische idee van ‘empowerment’ tot het ‘een van de jongens’ worden. Maar elk kostuum dat ze uitprobeert, bevat kryptoniet dat haar zwakheden blootlegt.

Girlhood gaat daarnaast ook over vriendschap en hoe het groepseffect ook positief kan uitpakken. Het groepseffect gaat meestal over de slechte invloed die tieners op elkaar hebben, over uniformiteit.

„Natuurlijk beïnvloeden tieners elkaar, maar ook gunstig: samen zijn ze sterker en strijdlustiger, er is tederheid en vriendschap; de groep stelt je in staat jezelf te worden en niet in de anonimiteit te verdwijnen.

„In de groep kun je jezelf vinden, en de kracht om voor jezelf op te komen in een door mannen gedomineerde wereld.”