Dit feestje zal niet lang duren

Gisteren ging Griekenland naar de stembus. De links-radicale partij Syriza kreeg het grootste deel van de stemmen.

Alexis Tsipras, de leider van Syriza, in een stembureau in Athene.foto Reuters
Alexis Tsipras, de leider van Syriza, in een stembureau in Athene.foto Reuters

In de Griekse huiskamers zijn ze er even beduusd van als de eerste resultaten binnenkomen. Syriza haalt meer dan 35 procent van de stemmen. Het spant erom of de partij alleen kan gaan regeren – bij 151 zetels heeft de partij de absolute meerderheid in het parlement. Dat is boven verwachting. En een beetje eng.

Ada Moustri kijkt bij een groep vrienden thuis in het noorden van Athene. Ze is een van de Syriza-stemmers in het gemengde gezelschap. Ze staart met een ernstige blik naar het tv scherm waarop dorp na dorp de uitslagen worden getoond. Rode vlaggen zwaaien door beeld.

Een boodschap naar Europa

Haar partij heeft gewonnen, maar blij is ze niet. „Ik ben bang”, is haar eerste reactie. Net als haar man Nikos Tetradis, een politieman met pensioen, heeft ze Syriza gestemd zonder echt in de beloften van partijleider Alexis Tsipras te geloven. „Het is een proteststem. We sturen een boodschap naar de rest van Europa.” Die luidt: ‘begin eindelijk eens aan de mensen te denken, niet alleen de banken.’ „Na demonstreren is dit de enige andere democratische manier.” En als die boodschap niet wordt beantwoord? Stilte.

Op de zitbank ontstaat een wilde discussie met de andere veertigers die op de uitgaande regering hebben gestemd. Kostas, die niet met zijn achternaam in de krant wil omdat zijn werkgever dat niet leuk vindt, wordt kwaad op Nikos Tetradis. „Waarom stem je erop als je het toch niet gelooft. Dromer.” Tetradis haalt zijn schouders op. „Over een paar maanden hebben we weer verkiezingen”, voorspelt hij. Ook bij hem weinig geloof dat met de uitverkiezing van Tsipras een Linkse Lente is aangebroken die hogere salarissen en lagere schulden zal brengen. Maar hij wil geloven dat de grote overwinning van een partij die nog in idealen gelooft iets goed zal brengen.

In het uur erop herhaalt Kostas, een econoom, het verschillende keren. „Er zijn in dit land blijkbaar nog heel veel mensen die in dromen geloven.” Hij staat als eerste op om weg te gaan. „Ik moet morgen werken”, zegt hij afgemeten.

Een verdieping hoger zitten de gepensioneerde Julia en Lycourgos Areteos. Ze hebben op Nieuwe Democratie gestemd, de conservatieve partij die de afgelopen 2,5 jaar regeerde. „Niet met plezier”, benadrukken ze beiden. „Maar omdat het moest.” Ze stemden uit angst voor wat gebeurt als Syriza aan de macht komt. „Misschien is Tsipras superslim”, zegt Julia, „maar hij heeft totaal geen ervaring. Hij heeft nog geen supermarkt geleid.”

In het centrum van Athene begint een straatfeest. Syriza-aanhangers doen een dansje. Oud-premier George Papandreou, die een paar weken geleden een nieuwe partij oprichtte die de kiesdrempel niet haalt, geeft als eerste partijleider een speech op tv. Niemand luistert. Wat de Grieken betreft is hij een stem uit het verleden. Ze wachten op Tsipras, die een paar minuten later met zijn armen in de lucht door de menigte naar het partijkantoor komt.

Veel eisen, weinig oplossingen

De steun voor zijn partij is in vijf jaar tijd vernegenvoudigd. Dat heeft Syriza meer te danken aan de fouten van anderen en de extreme economische omstandigheden in Griekenland, dan aan het eigen programma. Wensen en eisen heeft hij veel. Concrete oplossingen weinig. De meeste Grieken beseffen dat en verwachten daarom niet veel.

„Tsipras is niet écht links meer”, zegt lerares Ada Moustri, die haar geloof in politiek kwijt is. Ruim een jaar geleden begon Tsipras te draaien en zijn uitspraken te matigen. Hij schoof op richting het midden van het politieke spectrum. En straks schuift hij verder op, voorspelt ze.

Zondagavond is het feest op straat. Vanaf maandag dringt de harde werkelijkheid zich op. Er is direct een Eurogroepvergadering, waar Griekenland voor spek en bonen bij zit, vertegenwoordigd door de uitgaande minister van Financiën. Over drie weken moet zijn opvolger aanschuiven in Brussel. Hij zal om meer tijd vragen, in de wetenschap dat het feest niet lang kan duren.